पुढीलपैकी कोणत्या कार्यवाहीस भारतीय साक्षी पुरावा कायदा लागू होत नाही?
EN
To which of the following proceedings does the Indian Evidence Act NOT apply?
अचूक उत्तर: पर्याय (३) लवादा पुढील कार्यवाही
स्पष्टीकरण:
•
भारतीय पुरावा कायदा, १८७२ चे कलम १: "कायद्याची व्याप्ती व अपवाद":
•
कलम १ मध्ये स्पष्ट नमूद केले आहे की:
•
*"हा अधिनियम कोणत्याही न्यायालयापुढील सर्व न्यायिक कार्यवाहीस लागू होतो; परंतु कोणत्याही न्यायालयापुढे किंवा अधिकाऱ्यापुढे सादर केलेल्या प्रतिज्ञापत्रांना (affidavits) आणि लवादापुढील कार्यवाहीस (proceedings before an arbitrator) लागू होत नाही."*
•
जिल्हा न्यायालय आणि सत्र न्यायालय ही नियमित न्यायिक न्यायालये असल्याने त्यांना पुरावा कायदा लागू होतो.
•
लवाद (Arbitrator) हा लवाद व सलोखा कायद्यानुसार (Arbitration Act) नैसर्गिक न्यायाच्या तत्त्वांवर काम करतो, त्याला पुरावा कायद्याचे तांत्रिक नियम लागू होत नाहीत.
•
म्हणून अचूक उत्तर पर्याय (३) 'लवादा पुढील कार्यवाही' आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: कलम १ मधील दोन प्रमुख अपवाद:
१)
प्रतिज्ञापत्रे (Affidavits)
२)
लवादापुढील कार्यवाही (Arbitration proceedings)
या दोन्हींना भारतीय पुरावा कायदा लागू होत नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Proceedings before an Arbitrator
Explanation:
•
Section 1 of the Indian Evidence Act, 1872: Explicitly enacts:
•
"It applies to all judicial proceedings in or before any Court... but not to affidavits presented to any Court or officer, nor to proceedings before an arbitrator."
•
Both District Courts and Sessions Courts are regular judicial courts governed strictly by the Evidence Act.
•
Arbitrators operate under principles of natural justice and are statutorily exempt from the strict technical rules of the Evidence Act.
•
Hence, Option (3) is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Under Section 1, the Indian Evidence Act does not apply to:
1.
Affidavits
2.
Proceedings before an Arbitrator.