फौजदारी प्रक्रिया संहिता मधील कलम 125 अंतर्गत पोटगीसाठी कोण दावा करू शकत नाही?
EN
Under Section 125 of the Code of Criminal Procedure, who cannot claim maintenance?
अचूक उत्तर: पर्याय (१) वयात आलेली लग्न झालेली मुलगी
सविस्तर कायदेशीर विश्लेषण:
•
फौजदारी प्रक्रिया संहिता, १९७३ चे कलम १२५(१)(क):
•
कलम १२५(१)(क) नुसार: शारीरिक किंवा मानसिक व्यंग किंवा इजा यामुळे स्वतःचा निर्वाह करण्यास असमर्थ असलेले सज्ञान मूल (Major child) पोटगी मागू शकते; परंतु "विवाहित मुलगी नसलेली" (Not being a married daughter) असा स्पष्ट अपवाद करण्यात आला आहे.
•
मुलगी वयात आली असेल (Major) आणि तिचा विवाह झाला असेल, तर ती तिच्या वडिलांकडे कलम १२५ अन्वये पोटगीचा दावा करू शकत नाही. तिचा सांभाळ करण्याची कायदेशीर जबाबदारी तिच्या पतीवर असते.
•
(भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता, २०२३ चे कलम १४४(१)(क)).
•
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (जे पोटगी मागू शकतात):
•
पर्याय (२): लहान अनौरस मूल (Minor illegitimate child - कलम १२५(१)(ब)) पोटगी मागू शकते.
•
पर्याय (३): स्वतःचा निर्वाह करण्यास असमर्थ असलेले वडील किंवा आई (कलम १२५(१)(ड)) पोटगी मागू शकतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
कलम 125 अंतर्गत कोण पोटगी मागू शकत नाही?
1.
सज्ञान विवाहित मुलगी (Major married daughter - ती वडिलांकडून पोटगी मागू शकत नाही).
2.
सज्ञान सक्षम मुलगा (Major able-bodied son).
3.
पुनर्विवाह केलेली घटस्फोटित पत्नी.
4.
व्यभिचारात राहणारी किंवा विनाकारण पतीसोबत राहण्यास नकार देणारी पत्नी (कलम 125(4)).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Major married daughter
Detailed Legal Analysis:
•
Section 125(1)(c) of the Code of Criminal Procedure, 1973:
•
Provides maintenance for a legitimate or illegitimate child who has attained majority, who is unable to maintain itself by reason of physical or mental abnormality or injury, "not being a married daughter".
•
A major married daughter cannot claim maintenance from her father under Section 125, because the legal obligation to maintain her falls primarily on her husband.
•
(Corresponding provision under BNSS, 2023: Section 144(1)(c)).
•
Analysis of Other Options (Who CAN claim maintenance):
•
Option (2): Minor illegitimate child (Section 125(1)(b)) is entitled to maintenance.
•
Option (3): Father or mother unable to maintain themselves (Section 125(1)(d)) are entitled to maintenance.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
Disqualifications under Section 125:
1.
Married major daughter (cannot claim against father).
2.
Major healthy/earning children.
3.
Divorced wife who has remarried.
4.
Wife living in adultery or refusing to live with husband without sufficient reason (Section 125(4)).