अचूक उत्तर: पर्याय (३) फक्त क
सविस्तर कायदेशीर विश्लेषण:
लोकप्रतिनिधित्व अधिनियम, १९५१ (Representation of the People Act, 1951) च्या भाग ७ मधील कलम १३६ (इतर निवडणूक अपराध व त्यांसाठी शास्ती) अंतर्गत दखलपात्र व अदखलपात्र गुन्ह्यांचे वर्गीकरण स्पष्ट केले आहे:
१.
कलम १३६ मधील दखलपात्र गुन्ह्याची तरतूद:
•
कलम १३६(३) नुसार, उपकलम (२) च्या खंड (b) खाली शिक्षेस पात्र असणारा अपराध—म्हणजेच मतदान केंद्रातून कोणतीही मतपत्रिका अनधिकृतपणे काढून घेणे किंवा बाहेर नेणे (विधान 'क')—हा दखलपात्र (Cognizable) अपराध मानला जातो.
•
अशा गुन्ह्यामध्ये पोलीस अधिकारी अधिपत्राशिवाय (Without warrant) आरोपीस अटक करू शकतात.
२.
इतर विधानांचे विश्लेषण:
•
विधान 'अ' (नामनिर्देशन पत्र नष्ट करणे): कलम १३६(१)(क) अन्वये हा गुन्हा निवडणूक अधिकाऱ्यांव्यतिरिक्त इतरांसाठी सामान्यतः अदखलपात्र स्वरूपाचा आहे.
•
विधान 'ब' (योग्य अधिकाराशिवाय मतपेटी उघडणे): कलम १३६(१)(फ) अंतर्गत निवडणूक अधिकाऱ्याव्यतिरिक्त इतर व्यक्तींसाठी हा गुन्हा स्वतंत्रपणे वर्गीकृत असून तो दखलपात्र घोषित केलेला नाही.
•
त्यामुळे केवळ विधान 'क' हा गुन्हा थेट दखलपात्र ठरतो.
📌 MPSC परीक्षा टीप: लोकप्रतिनिधित्व अधिनियम, १९५१ मधील कलम १३५ (मतदान केंद्रावरून मतपत्रिका काढून घेणे) आणि कलम १३६(३) अंतर्गत मतदान केंद्रातून मतपत्रिका कपटपूर्वक बाहेर नेण्याचा गुन्हा दखलपात्र (Cognizable) असतो, हे परीक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे सूत्र आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Only c
Detailed Legal Analysis:
Under Section 136 (Other offences and penalties therefor) in Part VII of the Representation of the People Act, 1951:
1.
Cognizable Offence Provision under Section 136:
•
Pursuant to Section 136(3), an offence punishable under clause (b) of sub-section (2)—namely, fraudulently taking or attempting to take any ballot paper out of a polling station (Statement 'c')—shall be a cognizable offence.
•
A police officer may arrest the offender without a warrant for this specific offence.
2.
Analysis of Other Statements:
•
Statement 'a' (Destroying nomination paper): Falling under Sec 136(1)(c), it is not specified as a cognizable offence for general offenders.
•
Statement 'b' (Opening ballot box without due authority): Under Sec 136(1)(f), it is not categorized as cognizable under sub-section (3).
•
Therefore, among the given statements, only Statement 'c' is cognizable.
📌 MPSC Exam Tip: Under Section 135 and Section 136(3) of the Representation of the People Act, 1951, fraudulently removing or taking a ballot paper out of a polling station is strictly a cognizable electoral offence.
