🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2019 MEDIUM

अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती (अत्याचारास प्रतिबंध) अधिनियम, 1989 कलम 3 (2)(चार) अन्वये, अनुसूचित जातीची किंवा जमातीची नसेल अशा कोणत्याही व्यक्तीने अशा अनुसूचित जातीतील किंवा जमातीतील व्यक्ती साधारणपणे प्रार्थनास्थळ किंवा मनुष्यांनी राहण्याची जागा किंवा मालमत्ता सुरक्षित ठेवण्याची जागा म्हणून वापरत असेल अशा कोणत्याही इमारतीला नुकसान पोहोचवण्याच्या उद्देशाने आग लावून किंवा स्फोटक पदार्थांचा वापर करून खोडसाळपणा केल्यास किंवा अशा आग लावल्यामुळे किंवा स्फोटके वापरल्याने त्या इमारतीला नुकसान पोहोचण्याची शक्यता आहे हे माहित असताना तसे करण्याचा खोडसाळपणा केल्यास ती व्यक्ती ............ आणि दंडाची शिक्षा घेण्यास पात्र होईल.

EN Under Section 3(2)(iv) of the Scheduled Castes and Scheduled Tribes (Prevention of Atrocities) Act, 1989, any person not being a member of a Scheduled Caste or Scheduled Tribe who commits mischief by fire or explosive substance intending to cause destruction of any building ordinarily used as a place of worship or human dwelling by an SC/ST member shall be punishable with ________ and fine.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

सहा महिन्यांपेक्षा कमी नाही परंतु 7 वर्षांपर्यंत कारावास.

Imprisonment for not less than 6 months but up to 7 years

जन्मठेप

Imprisonment for life

10 वर्षे मुदतीची

Imprisonment for a term of 10 years

5 वर्षे मुदतीची

Imprisonment for a term of 5 years

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) जन्मठेप

अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती (अत्याचारास प्रतिबंध) अधिनियम, १९८९ च्या कलम ३(२)(iv) अन्वये प्रार्थनास्थळ किंवा मनुष्यांच्या राहण्याच्या जागेला आग लावून किंवा स्फोटके वापरून नुकसान पोहोचवणाऱ्या व्यक्तीस जन्मठेप (Imprisonment for life) आणि दंडाची शिक्षा होते.

सविस्तर विश्लेषण:

• 'अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती (अत्याचारास प्रतिबंध) कायदा, १९८९' च्या कलम ३(२)(iv) मधील कायदेशीर तरतूद पुढीलप्रमाणे आहे:

• जर गैर-अनुसूचित जाती किंवा जमातीची व्यक्ती अशा अनुसूचित जाती/जमातीच्या व्यक्तीच्या प्रार्थनास्थळ (Place of worship), मनुष्यांची राहण्याची जागा (Human dwelling) किंवा मालमत्ता सुरक्षित ठेवण्याच्या जागेला नुकसान पोहोचवण्याच्या उद्देशाने आग लावून (Arson) किंवा स्फोटक पदार्थांचा वापर करून खोडसाळपणा (Mischief) करेल;

• तर त्या व्यक्तीस जन्मठेपेची शिक्षा (Imprisonment for life) आणि दंड अशी कठोर शिक्षा दिली जाईल.

• तुलना: कलम ३(२)(i) अन्वये मृत्युदंडास पात्र असणाऱ्या गुन्ह्यामध्ये खोटी साक्ष दिल्यास फाशीची शिक्षा आहे; तर कलम ३(२)(iv) अन्वये प्रार्थनास्थळ किंवा घराला आग लावल्यास जन्मठेप आहे.

• म्हणून पर्याय (२) जन्मठेप हे अचूक उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: अ‍ॅट्रॉसिटी कायदा, १९८९ - कलम ३(२) मधील कठोर शिक्षा:

• कलम ३(२)(i): खोटी साक्ष देऊन निष्पाप SC/ST व्यक्तीला फाशी झाल्यास ➔ देहदंडाची (फाशीची) शिक्षा.

• कलम ३(२)(iii): मालमत्तेचे नुकसान करण्यासाठी आग लावल्यास ➔ ६ महिने ते ७ वर्षे कारावास.

• कलम ३(२)(iv): प्रार्थनास्थळ किंवा घराला आग/स्फोटकांनी नुकसान केल्यास ➔ जन्मठेप (Life Imprisonment).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) Imprisonment for life

Under Section 3(2)(iv) of the Scheduled Castes and Scheduled Tribes (Prevention of Atrocities) Act, 1989, committing mischief by fire or explosive substance to destroy a place of worship or human dwelling is punishable with imprisonment for life and fine.

Detailed Analysis:

• Section 3(2)(iv) of the SC & ST (Prevention of Atrocities) Act, 1989 provides:

• Whoever, not being a member of a Scheduled Caste or a Scheduled Tribe, commits mischief by fire or any explosive substance intending to cause destruction of any building ordinarily used as a place of worship or as a place for human dwelling or for custody of property by an SC/ST member;

• Shall be punishable with imprisonment for life and with fine.

• This severe statutory sanction reflects the legislative intent to deter communal arson, destruction of habitations, and desecration of places of worship belonging to marginalized communities.

• Therefore, Option (2) Imprisonment for life is correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Penalties under Section 3(2) of SC & ST (PoA) Act, 1989:

• Section 3(2)(i): False evidence resulting in execution of innocent SC/ST ➔ Death penalty.

• Section 3(2)(iv): Arson/explosives destroying human dwelling or place of worship ➔ Imprisonment for life.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) सहा महिन्यांपेक्षा कमी नाही परंतु 7 वर्षांपर्यंत कारावास. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) जन्मठेप (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (२) जन्मठेप**[/gold]

⚠️ पर्याय (3) 10 वर्षे मुदतीची (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) 5 वर्षे मुदतीची (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'जन्मठेप' हे असून ते 'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन