फौजदारी प्रक्रिया संहिता 1973 च्या कलम 41 अन्वये पोलिसांना वॉरंटशिवाय गुन्हेगारास केव्हा अटक करता येते?
EN
Under Section 41 of the Code of Criminal Procedure, 1973, when can the police arrest an offender without a warrant?
अचूक उत्तर: पर्याय (३) दखलपात्र गुन्हा असेल तर
सविस्तर कायदेशीर विश्लेषण:
•
फौजदारी प्रक्रिया संहिता, १९७३ चे कलम ४१ (वॉरंटशिवाय पोलिसांना अटक करण्याचे अधिकार):
•
कलम ४१(१)(अ) नुसार, कोणताही पोलीस अधिकारी दंडाधिकाऱ्यांच्या आदेशाशिवाय आणि वॉरंटाशिवाय अशा व्यक्तीस अटक करू शकतो:
•
ज्या व्यक्तीने पोलीस अधिकाऱ्याच्या समक्ष दखलपात्र गुन्हा (Cognizable offence) केला असेल; किंवा
•
ज्याच्याविरुद्ध दखलपात्र गुन्हा केल्याची वाजवी तक्रार दाखल झालेली असेल किंवा विश्वासार्ह माहिती प्राप्त झालेली असेल (कलम ४१(१)(ब)).
•
अदखलपात्र गुन्ह्यात वॉरंटशिवाय अटक करण्याचा अधिकार नसतो (कलम ४२ चे अपवाद वगळता).
•
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१) व (२): पोलीस आयुक्त किंवा पालिका आयुक्तांच्या केवळ प्रशासकीय आदेशावरून थेट कायद्याच्या तरतुदींशिवाय अटक करता येत नाही.
•
पर्याय (४): केवळ वर्तमानपत्रातील लेखाच्या आधारे वॉरंटशिवाय अटक करण्याचा वैधानिक अधिकार नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
कलम 41 मधील महत्त्वाचे निकष:
1.
दखलपात्र गुन्हा पोलिसांच्या समक्ष घडल्यास थेट अटक करता येते.
2.
7 वर्षांपर्यंत शिक्षेच्या गुन्ह्यात अटक करण्यासाठी कलम 41(1)(b) मधील अटी (साक्षीदारांना धमकावणे रोखणे, तपास सुरळीत करणे इत्यादी) आणि कारणे लेखी नोंदवणे अनिवार्य आहे (अर्णेश कुमार निकाल).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) If it is a cognizable offence
Detailed Legal Analysis:
•
Section 41 of the Code of Criminal Procedure, 1973 (When police may arrest without warrant):
•
Under Section 41(1)(a), any police officer may without an order from a Magistrate and without a warrant, arrest any person who commits, in the presence of a police officer, a cognizable offence.
•
Under Section 41(1)(b), police may arrest a person against whom a reasonable complaint or credible information exists regarding commission of a cognizable offence punishable with imprisonment up to 7 years, subject to recording reasons and satisfying statutory conditions.
•
(Corresponding provision under BNSS, 2023: Section 35).
•
Analysis of Other Options:
•
Options (1) & (2): Administrative orders of Commissioners do not substitute statutory grounds for warrantless arrest.
•
Option (4): A newspaper article alone is not statutory credible information authorizing warrantless arrest.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
Section 41 Principles:
1.
Warrantless arrest is restricted to cognizable offences.
2.
For offences punishable up to 7 years imprisonment, arrest is not automatic; satisfaction of Section 41(1)(b) conditions and compliance with *Arnesh Kumar v. State of Bihar* guidelines is mandatory.