🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2019 MEDIUM

पुढीलपैकी कोणते एक मुख्य सचिवाचे कार्य नाही?

EN Which one of the following is NOT a function of the Chief Secretary?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

तो कॅबिनेट सचिव म्हणून कार्य करतो.

He acts as Cabinet Secretary.

तो मंत्रीपरिषदेचा पदसिद्ध सचिव म्हणून कार्य करतो.

He acts as ex-officio Secretary to the Council of Ministers.

तो मुख्यमंत्र्यांचा सचिव म्हणून कार्य करतो.

He acts as Secretary to the Chief Minister.

तो कॅबिनेट सचिवालय विभागाचा प्रमुख म्हणून कार्य करतो.

He acts as head of the Cabinet Secretariat department.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय ३ (तो मुख्यमंत्र्यांचा सचिव म्हणून कार्य करतो हे कार्य नाही) आहे.

• मुख्य सचिवाचे (Chief Secretary) अधिकार व कार्ये:

• मुख्य सचिव हे राज्याच्या प्रशासकीय यंत्रणेचे सर्वोच्च प्रमुख असतात.

• त्यांची प्रमुख कार्ये:

१. ते राज्य मंत्रिमंडळाचे सचिव (Cabinet Secretary) म्हणून कार्य करतात (पर्याय १ बरोबर).

२. ते मंत्रिपरिषदेचे पदसिद्ध सचिव असतात (पर्याय २ बरोबर).

३. ते कॅबिनेट सचिवालय विभागाचे (सामान्य प्रशासन विभाग - GAD) प्रशासकीय प्रमुख असतात (पर्याय ४ बरोबर).

• तो मुख्यमंत्र्यांचा सचिव म्हणून कार्य करत नाही (पर्याय ३ चुकीचा आहे):

• मुख्यमंत्र्यांच्या खाजगी व दैनंदिन प्रशासकीय कामकाजासाठी 'मुख्यमंत्र्यांचे सचिवालय' (CMO - Chief Minister's Office) स्वतंत्र असते, ज्याचे प्रमुख मुख्यमंत्र्यांचे प्रधान सचिव (Principal Secretary to CM) असतात. मुख्य सचिव हे संपूर्ण राज्य प्रशासनाचे प्रमुख असतात, केवळ मुख्यमंत्र्यांचे सचिव नव्हेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

मुख्य सचिव हे 'कॅबिनेटचे सचिव' (Secretary to Cabinet) असतात, परंतु 'मुख्यमंत्र्यांचे वैयक्तिक सचिव' नसतात. मुख्यमंत्र्यांसाठी स्वतंत्र प्रधान सचिव (CMO चे प्रमुख) नियुक्त केलेले असतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Explanation:

The correct answer is Option 3 (He acts as Secretary to the Chief Minister - This is NOT a function).

• Roles and Functions of the Chief Secretary:

• The Chief Secretary is the topmost civil servant and administrative head of the State Government.

• Core Functions:

1. Acts as the Secretary to the State Cabinet (Option 1).

2. Acts as the ex-officio Secretary to the Council of Ministers (Option 2).

3. Serves as the administrative head of the General Administration Department / Cabinet Secretariat (Option 4).

• He does NOT act as Secretary to the Chief Minister (Option 3):

• The Chief Minister has a dedicated Chief Minister's Secretariat (CMO) headed by a senior IAS officer designated as the Principal Secretary / Additional Chief Secretary to the Chief Minister. The Chief Secretary leads the entire state administration and does not serve as the personal secretary to the CM.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Always differentiate: The Chief Secretary is the Secretary to the Cabinet, whereas the Secretary to the CM heads the Chief Minister's Office (CMO).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) तो कॅबिनेट सचिव म्हणून कार्य करतो. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) तो मंत्रीपरिषदेचा पदसिद्ध सचिव म्हणून कार्य करतो. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) तो मुख्यमंत्र्यांचा सचिव म्हणून कार्य करतो. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय **३ (तो मुख्यमंत्र्यांचा सचिव म्हणून कार्य करतो हे कार्य नाही)** आहे.

✗ पर्याय (4) तो कॅबिनेट सचिवालय विभागाचा प्रमुख म्हणून कार्य करतो. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'तो मुख्यमंत्र्यांचा सचिव म्हणून कार्य करतो.' हे असून ते 'मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

पुढीलपैकी कोणते एक मुख्य सचिवाचे कार्य नाही?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन