🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था PSI Mains 2017 MEDIUM

नागरी हक्क संरक्षण अधिनियम, 1955 मधील कलम 6 अन्वये, सामान्य व्यवहारक्रमानुसार अन्य व्यक्तींना ज्या वेळी व ज्या ठिकाणी आणि ज्या अटीवर व शर्तीवर माल विकला जातो किंवा सेवा उपलब्ध करून दिल्या जातात त्यावेळी व त्याच ठिकाणी आणि त्याच अटींवर व शर्तीवर एखाद्या 'अस्पृश्यतेच्या कारणावरून असा माल विकण्याचे किंवा अशी सेवा उपलब्ध करून देण्याचे जो कोणी नाकारील तो, कमीत कमी ........ व जास्तीत जास्त ........... इतक्या मुदतीच्या कारावासास व कमीत कमी ........व जास्तीत जास्त .........अशा द्रव्यदंडासही पात्र होईल.

EN Under Section 6 of the Protection of Civil Rights Act, 1955, whoever on the ground of 'untouchability' refuses to sell any goods or render any services to any person at the same time and place and on the same terms and conditions at and on which such goods are sold or services are rendered to other persons in the ordinary course of business, shall be punishable with imprisonment for a term of not less than ........ and not more than .........., and also with fine of not less than ........ and not more than ..........
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
तीन महिने, सहा महिने, पन्नास रुपये, शंभर रुपये.
Three months, six months, fifty rupees, one hundred rupees
B
एक महिना, सहा महिने, शंभर रुपये, पाचशे रुपये.
One month, six months, one hundred rupees, five hundred rupees
C
पंधरा दिवस, दोन महिने, शंभर रुपये, पाचशे रुपये.
Fifteen days, two months, one hundred rupees, five hundred rupees
D
एक महिना, तीन महिने, शंभर रुपये, तीनशे रुपये.
One month, three months, one hundred rupees, three hundred rupees
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय २ (एक महिना, सहा महिने, शंभर रुपये, पाचशे रुपये.)

स्पष्टीकरण:

• नागरी हक्क संरक्षण कायदा, १९५५ चे कलम ६:
• अस्पृश्यतेच्या कारणावरून माल विकण्यास किंवा सेवा पुरवण्यास नकार देणाऱ्या व्यक्तीला:
• कमीत कमी १ महिना व जास्तीत जास्त ६ महिने कारावास, आणि
• कमीत कमी ₹१०० व जास्तीत जास्त ₹५०० द्रव्यदंडाची शिक्षा होते.
• कायद्यातील कलम ३, ४, ५ आणि ६ या चारही मुख्य कलमांखाली प्रथम अपराधासाठी हीच प्रमाणित शिक्षा (१ ते ६ महिने आणि ₹१०० ते ₹५०० दंड) विहित केलेली आहे.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

PCR Act १९५५ मधील कलमे ३, ४, ५, ६ मधील पहिल्या गुन्ह्यासाठी शिक्षा: १ महिना ते ६ महिने कारावास आणि ₹१०० ते ₹५०० दंड.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2 (One month, six months, one hundred rupees, five hundred rupees)

Explanation:

• Under Section 6 of the Protection of Civil Rights Act, 1955, the punishment for refusing to sell goods or render services on grounds of untouchability is:
• Imprisonment for a term of not less than 1 month and not more than 6 months, and
• Fine of not less than ₹100 and not more than ₹500.
• Sections 3, 4, 5, and 6 carry identical penalty ranges for first-time offenders.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Sections 3, 4, 5, and 6 of PCR Act 1955 each prescribe: Minimum 1 month to Maximum 6 months imprisonment AND ₹100 to ₹500 fine.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) तीन महिने, सहा महिने, पन्नास रुपये, शंभर रुपये. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) एक महिना, सहा महिने, शंभर रुपये, पाचशे रुपये. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय २ (एक महिना, सहा महिने, शंभर रुपये, पाचशे रुपये.)**
⚠️ पर्याय (3) पंधरा दिवस, दोन महिने, शंभर रुपये, पाचशे रुपये. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) एक महिना, तीन महिने, शंभर रुपये, तीनशे रुपये. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'नागरी हक्क संरक्षण कायदा, १९५५' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: नागरी हक्क संरक्षण कायदा, १९५५

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'नागरी हक्क संरक्षण कायदा, १९५५' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'नागरी हक्क संरक्षण कायदा, १९५५' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'नागरी हक्क संरक्षण कायदा, १९५५' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'नागरी हक्क संरक्षण कायदा, १९५५' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →