भारतीय दंड संहिता, 1860 अन्वये, खालीलपैकी अयोग्य विधान कोणते ?
EN
Under the Indian Penal Code, 1860, which of the following statements is incorrect?
अचूक उत्तर: पर्याय (३) अधिकाराशिवाय केलेल्या लोकसेवकाच्या आदेशाची अवज्ञा करणे गुन्हा आहे.
स्पष्टीकरण:
•
पर्याय (३) हे अयोग्य (चूक) विधान आहे (म्हणून योग्य उत्तर आहे):
•
भारतीय दंड संहिता, १८६० च्या कलम १८८ नुसार, लोकसेवकाने जारी केलेल्या आदेशाची अवज्ञा करणे हा तेव्हाच गुन्हा ठरतो, जेव्हा तो लोकसेवक असा आदेश जारी करण्यास कायदेशीररीत्या सक्षम किंवा अधिकारप्राप्त (Lawfully empowered) असतो.
•
जर लोकसेवकाने अधिकार नसताना (without authority) किंवा बेकायदेशीरपणे आदेश दिला असेल, तर अशा आदेशाची अवज्ञा करणे हा भा.दं.सं. खाली गुन्हा ठरत नाही. त्यामुळे विधान (३) अयोग्य आहे.
इतर विधानांचे विश्लेषण (जी बरोबर विधाने आहेत):
•
पर्याय (१) बरोबर विधान: कलम १८६ नुसार, लोकसेवकाला त्याचे सार्वजनिक कर्तव्य बजावताना अडथळा आणणे हा दखलपात्र/अदखलपात्र गुन्हा ठरतो.
•
पर्याय (२) बरोबर विधान: कलम १८७ नुसार, जेव्हा एखादी व्यक्ती लोकसेवकाला साहाय्य करण्यास कायद्याने बांधील असते आणि तरीही ती साहाय्य करण्याचे टाळते, तेव्हा तो गुन्हा ठरतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: कलम १८८ चा गुन्हा लागू होण्यासाठी लोकसेवकाकडे तो आदेश जारी करण्याचा 'कायदेशीर अधिकार' (lawful authority) असणे अनिवार्य आहे. अधिकारबाह्य आदेशाचे उल्लंघन गुन्हा होत नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Disobedience to an order made by a public servant without authority is an offence.
Explanation:
•
Option (3) is incorrect (hence the correct choice):
•
Under Section 188 of the Indian Penal Code, 1860, disobedience to an order duly promulgated by a public servant is an offence only if that public servant is lawfully empowered to promulgate such an order.
•
If the public servant issues an order without lawful authority or beyond jurisdiction, disobedience to such an ultra vires order does not constitute an offence under Section 188 IPC.
Analysis of Other Statements (which are legally correct):
•
Option (1): Obstructing a public servant in discharge of public functions is an offence punishable under Section 186 IPC.
•
Option (2): Omission to assist a public servant when bound by law to assist is punishable under Section 187 IPC.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Essential ingredient of Section 188 IPC: The public servant promulgating the order must be "lawfully empowered" to do so. Ultra vires orders carry no penal sanction.