भारतीय प्रशासनामध्ये सनदी सेवकांच्या भरतीसाठी खुल्यास्पर्धेचे तत्त्व सर्वप्रथम कोणत्या कायद्यानुसार स्वीकारले गेले?
EN
Under which Act was the principle of open competition first accepted for the recruitment of civil servants in Indian administration?
अचूक उत्तर: पर्याय (३) चार्टर ॲक्ट १८५३
भारतीय प्रशासनामध्ये सनदी सेवकांच्या भरतीसाठी खुल्या स्पर्धेचे तत्त्व सर्वप्रथम सनदशीर कायदा १८५३ (Charter Act, 1853) द्वारे स्वीकारले गेले.
सविस्तर विश्लेषण:
•
१८३३ च्या सनदी कायद्यात (Charter Act, 1833) नागरी सेवांसाठी खुली स्पर्धा सुरू करण्याचा प्रयत्न झाला होता; परंतु ईस्ट इंडिया कंपनीच्या संचालक मंडळाच्या (Court of Directors) तीव्र विरोधामुळे ती तरतूद अमलात येऊ शकली नाही.
•
त्यानंतर १८५३ च्या सनदी कायद्याने (Charter Act, 1853) कंपनीच्या संचालकांचे नामनिर्देशनाचे (Patronage system) अधिकार पूर्णपणे संपुष्टात आणले आणि नागरी सेवांमध्ये निवडीसाठी 'खुल्या स्पर्धा परीक्षेचे तत्त्व' (Open Competitive Examination System) कायदेशीररीत्या स्वीकारले.
•
या कायद्याच्या अंमलबजावणीसाठी १८५४ मध्ये लॉर्ड मेकाले यांच्या अध्यक्षतेखाली समिती (Macaulay Committee on the Indian Civil Service) नेमण्यात आली.
•
मेकाले समितीच्या शिफारशीनुसार १८५५ पासून लंडनमध्ये पहिली खुली स्पर्धा परीक्षा घेण्यात आली.
•
म्हणून पर्याय (३) चार्टर ॲक्ट १८५३ हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: नागरी सेवा परीक्षा कायदे:
•
चार्टर ॲक्ट १८३३: खुल्या स्पर्धेचा निष्फळ प्रयत्न.
•
चार्टर ॲक्ट १८५३: खुल्या स्पर्धेचे तत्त्व अधिकृतपणे स्वीकारले गेले.
•
मेकाले समिती: १८५४ (नागरी सेवा सुधारणा समिती).
•
पहिली स्पर्धा परीक्षा: १८५५ (लंडन येथे).
•
सत्येंद्रनाथ टागोर: १८६३ मध्ये ICS उत्तीर्ण होणारे पहिले भारतीय.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Charter Act, 1853
The principle of open competition for the recruitment of civil servants in Indian administration was first accepted and enacted by the Charter Act, 1853.
Detailed Analysis:
•
The Charter Act of 1833 attempted to introduce an open competitive examination, but the clause was negated following opposition from the Court of Directors of the East India Company.
•
The Charter Act of 1853 successfully terminated the patronage system exercised by the Directors and formally instituted an open merit-based competitive examination system open to all British subjects, including Indians.
•
Pursuant to this Act, the Macaulay Committee (Committee on the Indian Civil Service) was appointed in 1854, which designed the competitive examination scheme implemented in London from 1855 onwards.
•
Therefore, Option (3) Charter Act, 1853 is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Historical milestones:
•
Charter Act 1853: Enacted open competition for Indian Civil Services.
•
Macaulay Committee 1854: Framed the examination syllabus.
•
First Indian to qualify ICS: Satyendranath Tagore (1863).