भारताच्या राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाला' कोणत्या भागा अंतर्गत सार्वजनिक कर्मचाऱ्याविरुद्ध स्वेच्छा कारवाई करण्याचा अधिकार' दिलेला आहे?

अर्थव्यवस्था व नियोजन Rajyaseva Mains 2015 MEDIUM

EN Under which provision is the National Human Rights Commission of India empowered to take suo-motu action against a public servant?

कलम 12 ब Section 12(b)

✓

कलम 12 अ Section 12(a)

✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)

कलम 12 क Section 12(c)

कलम 12 ड Section 12(d)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाचे स्वेच्छा कारवाईचे अधिकार (Suo-motu action):

मानवी हक्क संरक्षण कायदा, 1993 च्या कलम 12(a) अन्वये आयोगाला पुढील अधिकार दिलेले आहेत:

1. सार्वजनिक कर्मचाऱ्याने मानवी हक्कांचे केलेले उल्लंघन किंवा करण्यास केलेली मदत.

2. सार्वजनिक कर्मचाऱ्याने असे उल्लंघन रोखण्यात दाखवलेला निष्काळजीपणा.

या प्रकरणी आयोग स्वतःच्या पुढाकाराने (Suo motu) किंवा पीडित व्यक्ती अथवा तिच्या वतीने दाखल केलेल्या याचिकेनुसार चौकशी करू शकतो.

त्यामुळे सार्वजनिक कर्मचाऱ्याविरुद्ध स्वेच्छा कारवाईचा अधिकार कलम 12(a) (कलम 12 अ) अंतर्गत देण्यात आला आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

कलम 12 हे आयोगाच्या सर्व कार्यांची यादी देते:

• 12(a): मानवी हक्क उल्लंघनाची चौकशी करणे (सुओ-मोटोसह).

• 12(b): न्यायालयातील खटल्यात हस्तक्षेप करणे.

• 12(c): तुरुंगांना भेटी देणे.

• 12(d): घटनात्मक व कायदेशीर संरक्षणात्मक तरतुदींचे पुनर्विलोकन करणे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

National Human Rights Commission - Suo-motu Powers (Section 12(a)):

Under Section 12(a) of the Protection of Human Rights Act, 1993, the Commission is empowered to:

1. Inquire suo motu or on a petition presented to it by a victim or any person on their behalf into complaints of:

• Violation of human rights or abetment thereof by a public servant; or

• Negligence in the prevention of such violation by a public servant.

Therefore, the power of suo-motu action against a public servant is conferred under Section 12(a).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Section 12 enumerates the entire range of NHRC functions:

• 12(a): Inquiries into violations and suo-motu action.

• 12(b): Intervention in court proceedings involving human rights allegations.

• 12(c): Visits to jails and detention facilities.

• 12(d): Review of constitutional and legal safeguards.

sell 📌 महत्त्वाचे विषय व सर्च टॅग्ज (Important Topics & Search Tags):

📚 याच विषयातील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न: