.......जीवनसत्त्वाची कमतरता प्रौढांमध्ये फारच कमी जाणवते. परंतु नवजात बालकांमध्ये त्यामुळे रक्तस्राव होण्याची शक्यता असते.
EN
.......Vitamin deficiency is very rare in adults. But it can cause bleeding in newborns.
योग्य उत्तर: पर्याय (1) के (K)
स्पष्टीकरण:
जीवनसत्त्व 'के' (Vitamin K) ची वैशिष्ट्ये आणि नवजात बालकांमधील रक्तस्राव:
•
प्रौढांमध्ये कमतरता का जाणवत नाही?
•
मानवी मोठ्या आतड्यात असणारे सहजीवी जीवाणू (उदा. *Escherichia coli*) नैसर्गिकरीत्या जीवनसत्त्व के-२ (Menaquinone) चे मुबलक संश्लेषण करतात, त्यामुळे निरोगी प्रौढांमध्ये याची कमतरता अत्यंत दुर्मिळ असते.
•
नवजात बालकांमधील धोका:
•
जन्मतः नवजात बालकांचे आतडे हे जंतूविरहित (Sterile Gut) असते, ज्यामुळे आतड्यात जीवनसत्त्व 'के' तयार होत नाही. तसेच मातेच्या दुधात जीवनसत्त्व 'के' चे प्रमाण अत्यंत अल्प असते.
•
जीवनसत्त्व 'के' हे यकृतामध्ये रक्त गोठवणारे घटक (Clotting factors - II, VII, IX, X) तयार करण्यासाठी अनिवार्य असते.
•
यामुळे जीवनसत्त्व 'के' च्या अभावाने नवजात बालकांमध्ये अचानक अंतर्गत किंवा मेंदूत रक्तस्राव होतो, ज्याला 'नवजात बालकाचा रक्तस्राव आजार' (Vitamin K Deficiency Bleeding - VKDB) म्हणतात.
•
यापासून संरक्षणासाठी प्रत्येक बालकाला जन्मतःच जीवनसत्त्व के (1 mg) चे इंजेक्शन दिले जाते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
जीवनसत्त्व 'के' ला 'रक्त गोठवणारे जीवनसत्त्व' (Anti-hemorrhagic Vitamin) असे म्हणतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) K
Explanation:
Physiological role of Vitamin K and neonatal hemorrhagic risk:
•
Rarity of Deficiency in Adults:
•
Normal adult intestinal colonic microflora (especially *Escherichia coli* and *Bacteroides*) continuously biosynthesize abundant Vitamin K2 (menaquinone), rendering dietary deficiency in healthy adults exceptionally rare.
•
Vulnerability of Newborns:
•
Neonates have a functionally sterile gastrointestinal tract lacking colonizing bacterial flora.
•
Furthermore, placental transfer of maternal phylloquinone is minimal, and breast milk contains very low concentrations of Vitamin K.
•
Because Vitamin K is the essential cofactor for hepatic gamma-glutamyl carboxylase required to synthesize coagulation factors II (prothrombin), VII, IX, and X, deficient neonates risk fatal Vitamin K Deficiency Bleeding (VKDB) / Hemorrhagic Disease of the Newborn.
•
To prevent intracranial hemorrhage, an intramuscular prophylactic dose of Vitamin K1 (phytomenadione) is administered at birth.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Vitamin K is chemically classified as Phylloquinone (K1) and Menaquinone (K2) and is termed the Anti-hemorrhagic Vitamin.