ग्रामपंचायतीच्या उत्पन्नाची साधने कोणती? अ) घरपट्टी, पाणीपट्टी आणि यात्रा कर ही ग्रामंपचायतीच्या उत्पन्नाची प्रमुख साधने आहेत. ब) गावातून गोळा केलेल्या जमीन महसुलातील 30% वाटा ग्रामपंचायतीला मिळतो. क) विविध योजनांच्या अंमलबावणीसाठी राज्यशासन त्यांना अनुदान देते. योग्य पर्याय निवडा:
EN
What are the sources of income of the Gram Panchayat?
a) House tax, water tax, and pilgrim tax are major sources of income of the Gram Panchayat.
b) The Gram Panchayat receives a 30% share of land revenue collected from the village.
c) The State Government provides grants for implementing various schemes.
Select the correct option:
1: a, b
2: Only b
3: a, c
4: All of the above
अचूक उत्तर: पर्याय (४) वरील सर्व
महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, १९५८ च्या वित्तीय तरतुदींनुसार पर्याय (४) वरील सर्व हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान (अ) बरोबर: कलम १२४ नुसार ग्रामपंचायतीला गावात घरपट्टी (इमारती व जमिनीवरील कर), पाणीपट्टी, दिवाबत्ती कर, यात्रा कर (Pilgrim tax) आणि आठवडे बाजारावरील कर आकारण्याचा अधिकार असून ही ग्रामपंचायतीच्या स्वतःच्या उत्पन्नाची प्रमुख साधने आहेत.
•
विधान (ब) बरोबर: कलम १३१ नुसार गावातून गोळा होणाऱ्या एकूण जमीन महसुलाचा ३०% वाटा ग्रामपंचायतीला 'जमीन महसूल अनुदान' (Land Revenue Grant) म्हणून मिळतो.
•
विधान (क) बरोबर: विविध केंद्र व राज्य पुरस्कृत योजनांच्या (उदा. १५ वा वित्त आयोग, स्वच्छ भारत मिशन, रोजगार हमी योजना) अंमलबजावणीसाठी राज्य शासन ग्रामपंचायतींना थेट योजनानिहाय साहाय्यक अनुदाने देते.
•
म्हणून अ, ब आणि क ही तिन्ही विधाने उत्पन्नाची साधने म्हणून बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: ग्रामपंचायतीचे आर्थिक स्त्रोत:
•
स्वतःचे कर (कलम १२४): घरपट्टी, पाणीपट्टी, जत्रा कर, व्यवसाय कर.
•
जमीन महसूल अनुदान (कलम १३१): गावातून गोळा झालेल्या जमीन महसुलाचा ३०% वाटा.
•
वित्त आयोग अनुदान व योजना अनुदाने.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) All of the above
Based on the financial provisions of the Maharashtra Village Panchayats Act, 1958, Option (4) All of the above is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Statement (a) is correct: Under Section 124, the Gram Panchayat levies and collects local taxes such as house tax (tax on buildings/lands), water rate, pilgrim tax, and market fees.
•
Statement (b) is correct: Under Section 131, the Gram Panchayat receives a statutory 30% share of land revenue collected from the village as Land Revenue Grant.
•
Statement (c) is correct: The State and Central Governments provide scheme-specific tied and untied grants-in-aid (including Central Finance Commission grants) for developmental projects.
•
Hence, all statements a, b, and c represent valid sources of income.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Gram Panchayat Revenue Streams:
•
Own Tax Revenues: Section 124 (House tax, water tax, fairs/market fees).
•
Land Revenue Share: Section 131 (30% share).
•
Grants: Central/State Finance Commission & development scheme grants.