महाराजांनी शाळेत न पाठविलेल्या मुलांच्या पालकांना प्रत्येक महिन्याला किती दंड आकारण्याचा छत्रपति शाहू आदेश काढला होता ?
EN
What fine per month did Chhatrapati Shahu order to be levied on parents who did not send their children to school?
राजर्षी छत्रपती शाहू महाराजांनी कोल्हापूर संस्थानात प्राथमिक शिक्षण सक्तीचे करताना शाळेत न पाठवलेल्या मुलांच्या पालकांना दरमहा दोन पैसे (Two paise) दंड आकारण्याचा ऐतिहासिक आदेश काढला होता:
१.
ऐतिहासिक आदेश: राजर्षी शाहू महाराजांनी प्राथमिक शिक्षणाचा प्रसार तळागाळातील गोरगरीब, बहुजन आणि शेतकरी कुटुंबांमध्ये व्हावा यासाठी सक्तीच्या शिक्षणाचा हुकूम काढला.
२.
दंडाची तरतूद: सुरुवातीच्या आदेशात शाळेत जाण्याच्या वयाची मुले शाळेत नियमित न पाठवल्यास पालकांवर दरमहा दोन पैसे नाममात्र दंड आकारण्याची तरतूद होती, जेणेकरून पालकांना शिक्षणाचे महत्त्व कळावे आणि मुलांची अनुपस्थिती रोखता यावी. (पुढे २५ जुलै १९१७ च्या 'मोफत व सक्तीच्या प्राथमिक शिक्षण कायद्यात' हा दंड दरमहा १ रुपयापर्यंत वाढवण्यात आला होता).
३.
संस्थानाने शाळा सुरू करणे, शिक्षकांचे वेतन देणे आणि गरीब मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांना मोफत पुस्तके व पाटी-दप्तर पुरवण्याची संपूर्ण जबाबदारी स्वतः उचलली होती.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
छत्रपती शाहू महाराजांच्या सुरुवातीच्या आदेशानुसार गैरहजर मुलांच्या पालकांना आकारला जाणारा दंड: दोन पैसे प्रति महिना.
•
कोल्हापूर संस्थानात प्राथमिक शिक्षण सक्तीचे करणारे राजर्षी शाहू महाराज हे आधुनिक भारतातील महान पुरोगामी राजे होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
In his progressive decrees enforcing compulsory schooling in Kolhapur, Chhatrapati Shahu Maharaj initially instituted a monthly fine of Two paise (दोन पैसे) on parents who failed to send their eligible children to school:
1.
Context of the Order: Determined to break generational illiteracy among the peasant Bahujan and untouchable communities, Shahu Maharaj backed his educational proclamations with enforceable civil compliance.
2.
Fine Structure: To deter truancy and parental negligence without impoverishing destitute farm workers, an initial token fine of two paise per month was mandated. (This civic compliance mechanism was later formalized up to one rupee under the comprehensive 1917 Compulsory Education Act).
3.
Simultaneously, the state provided free textbooks, slates, and clothes to students from impoverished backgrounds.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
The specific fine levied per month in Shahu Maharaj's early compulsory schooling order was Two paise.
•
Universal free and compulsory primary education was formally enacted in Kolhapur in July 1917.