योग्य उत्तर: पर्याय ४: बिनविषारी द्रव्ये आणि द्राव्ये वापरून पर्यावरणपूरक उत्पादने तयार करणे.
स्पष्टीकरण:
हरित रसायनशास्त्र (Green Chemistry) म्हणजे रासायनिक उत्पादने आणि प्रक्रियांची अशी रचना करणे, ज्यामुळे घातक व विषारी पदार्थांचा वापर आणि निर्मिती पूर्णपणे थांबवता येईल किंवा कमी करता येईल.
महत्त्वाचे पैलू:
१.
हरित रसायनशास्त्राचे जनक: अमेरिकन शास्त्रज्ञ पॉल अनास्टास (Paul Anastas) आणि जॉन वॉर्नर यांनी हरित रसायनशास्त्राची १२ मूलभूत तत्त्वे (12 Principles of Green Chemistry) मांडली.
२.
प्रमुख तत्त्वे:
•
कचरा निर्माण होण्याआधीच रोखणे (Waste Prevention).
•
अणूंची बचत (Atom Economy).
•
बिनविषारी व सुरक्षित रसायने आणि द्रावके (Safer Solvents) वापरणे.
•
नूतनीकरणक्षम कच्च्या मालाचा वापर करणे.
•
ऊर्जा कार्यक्षमता वाढवणे.
पॉल अनास्टास यांना 'हरित रसायनशास्त्राचे जनक' (Father of Green Chemistry) मानले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4: Manufacturing eco-friendly products using non-toxic substances and solvents
Explanation:
Green Chemistry (Sustainable Chemistry) is the design of chemical products and manufacturing processes that reduce or completely eliminate the use and generation of hazardous and toxic substances.
Key Aspects:
1.
Father of Green Chemistry: Formulated by Paul T. Anastas and John C. Warner, who co-authored the foundational 12 Principles of Green Chemistry.
2.
Guiding Pillars:
•
Prevention of waste at source over end-of-pipe cleanup.
•
Maximum Atom Economy in chemical synthesis.
•
Design of less hazardous chemical syntheses and safer solvents/auxiliaries.
•
Utilization of renewable feedstocks over petrochemicals.
•
Energy efficiency via catalysis at ambient temperature and pressure.
Paul Anastas is universally acclaimed as the Father of Green Chemistry for revolutionizing sustainable industrial chemistry.
