भारतीय संसदेच्या दोन सभागृहामधील पेचप्रसंग सोडवण्याची यंत्रणा कोणती आहे?
EN
What is the constitutional mechanism to resolve a deadlock between the two Houses of the Indian Parliament?
अचूक उत्तर: पर्याय (1) अनुच्छेद 108 अनुसार राष्ट्रपतीने बोलाविलेली दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक
संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमधील पेचप्रसंग सोडवण्याची घटनात्मक यंत्रणा:
•
कलम 108 (संयुक्त बैठक - Joint Sitting): जेव्हा सामान्य विधेयकावर दोन्ही सभागृहांमध्ये गतिरोध किंवा पेचप्रसंग निर्माण होतो (एका सभागृहाने विधेयक नामंजूर केल्यास, किंवा दुरुस्त्यांवर एकमत न झाल्यास, किंवा दुसऱ्या सभागृहाने 6 महिन्यांपेक्षा जास्त काळ विधेयक प्रलंबित ठेवल्यास), तेव्हा भारताचे राष्ट्रपती दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक बोलावतात.
•
अध्यक्षस्थान: संविधानाच्या कलम 118(4) नुसार संयुक्त बैठकीचे अध्यक्षस्थान लोकसभेचे अध्यक्ष (Speaker) भूषवतात.
•
अपवाद: धनविधेयक (कलम 110) आणि घटनादुरुस्ती विधेयक (कलम 368) यांच्या बाबतीत संयुक्त बैठक बोलावण्याची कोणतीही तरतूद नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
संयुक्त बैठकीत विधेयक दोन्ही सभागृहांच्या उपस्थित व मतदान करणाऱ्या सदस्यांच्या साध्या बहुमताने (Simple Majority) मंजूर केले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) A joint sitting of both Houses summoned by the President under Article 108
Constitutional Mechanism to Resolve Parliamentary Deadlock:
•
Article 108 (Joint Sitting): When a deadlock arises between the two Houses over an ordinary bill (if rejected by the other House, or amendments disagreed upon, or more than six months elapse without passage), the President of India summons a joint sitting of both Houses.
•
Presiding Officer: Under Article 118(4), the joint sitting is presided over by the Speaker of the Lok Sabha.
•
Exceptions: Joint sittings cannot be summoned for Money Bills (Article 110) or Constitutional Amendment Bills (Article 368).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Bills in a joint sitting are passed by a simple majority of the total number of members of both Houses present and voting.