राज्य लोकसेवा आयोग प्रायः कोणती भुमिका बजावतो?
EN
What role does the State Public Service Commission primarily play?
अचूक उत्तर: पर्याय (२) समुपदेशक
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ३२० अन्वये राज्य लोकसेवा आयोग (SPSC) हा प्रायः राज्य शासनासाठी समुपदेशक किंवा सल्लागार (Consultative / Advisory) स्वरूपाची भूमिका बजावतो.
सविस्तर विश्लेषण:
•
पर्याय (२) बरोबर: राज्य लोकसेवा आयोगाने राज्य शासनाला केलेल्या शिफारशी या कायदेशीरदृष्ट्या सल्लागार (Advisory) स्वरूपाच्या असतात. राज्य शासन आयोगाचा सल्ला स्वीकारण्यास घटनात्मकदृष्ट्या बांधील नसते; तथापि, आयोगाचा सल्ला नाकारल्यास राज्य शासनाला विधिमंडळात त्याचे कारण स्पष्ट करावे लागते (कलम ३२३). त्यामुळे आयोगाची भूमिका 'समुपदेशक/सल्लागार' असते.
•
पर्याय (१) अयोग्य: आयोग हा न्यायालय किंवा न्यायाधिकरण नाही, त्यामुळे तो 'अभिनिर्णयी' (Adjudicatory) संस्था नाही.
•
पर्याय (३) अयोग्य: सेवाशर्तींचे नियमन शासन करते, आयोग नाही.
•
पर्याय (४) अयोग्य: आयोगाचे काम शैक्षणिक अध्यापन करणे नसते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: लोकसेवा आयोगाचे स्वरूप:
•
UPSC आणि SPSC हे केवळ सल्लागार/समुपदेशक (Advisory Bodies) आहेत.
•
नियुक्ती करण्याचे अंतिम अधिकार शासनाकडे (कार्यकारी मंडळाकडे) असतात, आयोगाकडे केवळ गुणवत्ता यादी तयार करून शिफारस करण्याचा अधिकार असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Consultative / Advisory
Under Article 320 of the Constitution, the State Public Service Commission (SPSC) primarily plays a Consultative / Advisory (समुपदेशक) role.
Detailed Analysis:
•
Option (2) is correct: The recommendations tendered by the Public Service Commission to the State Government regarding recruitment, promotions, and disciplinary matters are advisory in character. The State executive is not bound to accept the Commission's advice, though any rejection must be reported with explanatory reasons to the State Legislature (Article 323). Hence, its structural institutional role is consultative.
•
Option (1) is incorrect: The Commission is not a court of law or tribunal; it exercises no adjudicatory functions.
•
Option (3) is incorrect: Cadre regulation and service rules are promulgated by the executive, not the Commission.
•
Option (4) is incorrect: The Commission is a recruitment agency, not an educational establishment.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: The UPSC and SPSCs are constitutionally designated as advisory bodies. The appointing authority remains the executive government; the Commission is the merit-recommending agency.