सन 2008-09 मधील उपभोक्ता किंमत निर्देशांकातील तीव्र वाढ कोणत्या कारणामुळे झाली होती?
EN
What was the cause of sharp rise in consumer price index in 2008-09?
योग्य उत्तर पर्याय (३) गहू, तांदूळ व डाळी यासारख्या अन्नधान्याच्या किंमतीत तीव्र वाढ हे आहे.
स्पष्टीकरण:
•
सन २००८-०९ मधील ग्राहक किंमत निर्देशांकातील (CPI) वाढ:
•
२००८-०९ मध्ये भारतात ग्राहक किंमत निर्देशांकावर आधारित भाववाढ (विशेषतः CPI-IW आणि CPI-AL) ९% ते १०% च्या वर पोहोचली होती.
•
या तीव्र भाववाढीचे प्रमुख कारण म्हणजे गहू, तांदूळ, डाळी, भाज्या आणि तेल यांसारख्या जीवनावश्यक अन्नधान्यांच्या किंमतीत झालेली प्रचंड वाढ हे होते.
•
२००८ मधील जागतिक अन्न संकट (Global Food Crisis), आंतरराष्ट्रीय कमॉडिटी किंमतींमधील तेजी आणि देशांतर्गत पुरवठ्यातील तुटवड्यामुळे अन्नधान्य महागाई भडकली होती.
•
ग्राहक किंमत निर्देशांकात (CPI) अन्न व पेये या घटकाचा भार (Weightage) सुमारे ४५% ते ५०% इतका सर्वाधिक असतो; त्यामुळे अन्नधान्याचे दर वाढताच CPI निर्देशांकात तीव्र वाढ नोंदवली जाते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
CPI निर्देशांकात अन्न व पेये (Food and Beverages) या घटकाला सर्वाधिक वेटेज (४५.८६% - CPI Combined मध्ये) असते.
•
त्यामुळे जेव्हा जेव्हा अन्नधान्याच्या किमती वाढतात, तेव्हा त्याचा थेट व मोठा परिणाम CPI निर्देशांकावर होतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3): A sharp increase in the price of food grains like wheat, rice and pulses.
Explanation:
•
Surge in Consumer Price Index (CPI) during 2008-09:
•
In 2008-09, India's CPI inflation (measured by CPI-IW and CPI-AL) skyrocketed into double digits.
•
The primary culprit was the 2008 global food crisis and sharp domestic price escalations in essential staples—wheat, rice, and pulses.
•
Because food and beverages carry the heaviest weighting in India's Consumer Price Index (accounting for nearly 46% to 50%), any shock to basic food grain prices immediately propels the overall CPI index upward.
•
Hence, the sharp rise was driven by food grain inflation.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Food and beverages constitute the single largest group in India's CPI (45.86% weight in CPI-Combined). Consequently, food inflation drives headline CPI inflation in India.