जेव्हा प्रकाश किरण प्रकाशीय विरल माध्यमातून (Optically Rarer Medium) दुसऱ्या माध्यमात तिरकस प्रवेश करताना आपात बिंदूवरील स्तंभीकेकडे (Normal) झुकतो, तेव्हा तो कोणत्या माध्यमात प्रवेश करतो आणि त्याच्या वेगावर काय परिणाम होतो?
EN
When a light ray traveling from an optically rarer medium bends towards the normal upon entering a second medium obliquely, which medium has it entered and what happens to its speed?
योग्य उत्तर पर्याय (२) प्रकाशीय घन माध्यम, प्रकाशाचा वेग कमी होतो हे आहे.
विश्लेषण:
•
प्रकाशीय अपवर्तनाचे दोन मूलभूत नियम:
१.
विरल माध्यम → घन माध्यम: प्रकाश किरण प्रकाशीय विरल माध्यमातून (उदा. हवा) प्रकाशीय घन माध्यमात (उदा. काच किंवा पाणी) प्रवेश करतो, तेव्हा प्रकाशाचा वेग कमी होतो ($v_2 < v_1$) आणि किरण आपाती स्तंभीकेकडे (Normal) झुकतो ($r < i$).
२.
घन माध्यम → विरल माध्यम: प्रकाश किरण घन माध्यमातून विरल माध्यमात जाताना त्याचा वेग वाढतो ($v_2 > v_1$) आणि तो स्तंभीकेपासून दूर झुकतो ($r > i$).
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १: घन माध्यमात प्रकाशाचा वेग कधीही वाढत नाही, तो नेहमी घटतो.
•
पर्याय ३ व ४: स्तंभीकेकडे झुकणे ही केवळ विरलकडून घन माध्यमात प्रवेश करतानाच घडणारी घटना आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
सोपी युक्ती: विरल → घन = स्तंभीकेकडे झुकतो (वेग घटतो). घन → विरल = स्तंभीकेपासून दूर झुकतो (वेग वाढतो).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2) Optically denser medium, speed decreases.
Analysis:
•
Fundamental laws of optical refraction:
1.
Rarer to Denser Medium: When light transitions from an optically rarer medium (e.g., air) into an optically denser medium (e.g., glass or water), the optical speed decreases ($v_2 < v_1$), causing the refracted ray to bend towards the normal ($r < i$).
2.
Denser to Rarer Medium: When light emerges from a denser medium into a rarer medium, the speed increases ($v_2 > v_1$), bending the ray away from the normal ($r > i$).
Distractor Analysis:
•
Option 1: Incorrect because light speed always drops when entering a medium with a higher refractive index.
•
Options 3 & 4: Contradicts optical geometry; bending towards the normal specifically indicates entry into a denser medium.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Rarer to Denser $\implies$ Bends TOWARDS normal (Speed decreases). Denser to Rarer $\implies$ Bends AWAY from normal (Speed increases).