ए.पी.जे. अब्दुल कलाम जेव्हा भारताचे राष्ट्रपती म्हणून निवडून आले तेव्हा त्यांचे प्रतिस्पर्धी कोण होते?
EN
When Dr. A. P. J. Abdul Kalam was elected as the President of India, who was his opponent candidate?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण
अचूक उत्तर: पर्याय (3) लक्ष्मी सहगल
सविस्तर घटनात्मक व ऐतिहासिक विश्लेषण:
•
2002 ची राष्ट्रपती निवडणूक:
•
भारताच्या 11 व्या राष्ट्रपती पदासाठी जुलै 2002 मध्ये निवडणूक झाली.
•
राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी (NDA) ने भारताचे 'मिसाइल मॅन' आणि ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांची उमेदवारी घोषित केली, ज्यांना काँग्रेस व इतर अनेक विरोधी पक्षांनीही पाठिंबा दिला.
•
डाव्या पक्षांनी (Left Parties) ज्येष्ठ स्वातंत्र्यसेनानी आणि नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांच्या आझाद हिंद सेनेच्या 'झाशीची राणी रेजिमेंट'च्या प्रमुख कॅप्टन लक्ष्मी सहगल (Lakshmi Sahgal) यांना कलाम यांच्या विरोधात उमेदवार म्हणून उभे केले होते.
•
या निवडणुकीत डॉ. कलाम यांना 9,22,884 मतांचे मूल्य (सुमारे 89.5% मते) मिळाले, तर कॅप्टन लक्ष्मी सहगल यांना 1,07,366 मतांचे मूल्य मिळाले आणि डॉ. कलाम प्रचंड बहुमताने भारताचे 11 वे राष्ट्रपती म्हणून निवडून आले.
•
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
भैरोसिंग शेखावत: 2007 च्या राष्ट्रपती निवडणुकीत प्रतिभाताई पाटील यांच्या विरोधात उमेदवार होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
2002 राष्ट्रपती निवडणूक: डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम विरुद्ध कॅप्टन लक्ष्मी सहगल.
•
2007 राष्ट्रपती निवडणूक: प्रतिभाताई पाटील विरुद्ध भैरोसिंग शेखावत.
•
2012 राष्ट्रपती निवडणूक: प्रणव मुखर्जी विरुद्ध पी. ए. संगमा.
•
2017 राष्ट्रपती निवडणूक: रामनाथ कोविंद विरुद्ध मीरा कुमार.
•
2022 राष्ट्रपती निवडणूक: द्रौपदी मुर्मू विरुद्ध यशवंत सिन्हा.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Lakshmi Sahgal
Detailed Constitutional and Historical Analysis:
•
2002 Presidential Election:
•
In July 2002, the election for the 11th President of India was held.
•
The ruling NDA coalition, supported by the Congress and several regional parties, nominated renowned scientist Dr. A. P. J. Abdul Kalam.
•
Four Left parties (CPI, CPI(M), RSP, and Forward Bloc) fielded veteran freedom fighter and commander of the Rani of Jhansi Regiment of the Indian National Army (INA), Captain Lakshmi Sahgal, as their candidate.
•
Dr. Kalam won a resounding victory, securing 9,22,884 vote value (approx. 89.55%), while Captain Lakshmi Sahgal secured 1,07,366 vote value. Dr. Kalam took oath on 25 July 2002 as the 11th President of India.
•
Analysis of other options:
•
Bhairon Singh Shekhawat: Contested against Pratibha Patil in the 2007 presidential election.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
2002 Contest: Dr. A.P.J. Abdul Kalam defeated Captain Lakshmi Sahgal.
•
2007 Contest: Pratibha Patil defeated Bhairon Singh Shekhawat.
•
2017 Contest: Ram Nath Kovind defeated Meira Kumar.
•
2022 Contest: Droupadi Murmu defeated Yashwant Sinha.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) निर्मल देशपांडे (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) भैरोसिंग शेखावत (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) लक्ष्मी सहगल (अचूक उत्तर):
[gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (3) लक्ष्मी सहगल**[/gold]
✗ पर्याय (4) जोगिंदर सिंग (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
राष्ट्रपती व राज्यपाल: अधिकार, कार्य व महाभियोग घटक चाचणी
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'लक्ष्मी सहगल' हे असून ते 'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.