🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2020 MEDIUM

महाविदर्भाचे नवीन राज्य स्थापन करावे अशी कोणत्या आयोगाने/समितीने शिफारस केली होती?

EN Which commission/committee recommended the establishment of a new state of Mahavidarbha?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

संयुक्त महाराष्ट्र परिषद

Samyukta Maharashtra Parishad

राज्य पुनर्रचना आयोग

States Reorganisation Commission

दार आयोग

Dhar Commission

जे.व्ही.पी.

JVP Committee

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) राज्य पुनर्रचना आयोग

स्पष्टीकरण:

राज्य पुनर्रचना आयोग (SRC - १९५३-५५) आणि महाविदर्भ:

• न्या. एस. फजल अली यांच्या अध्यक्षतेखालील राज्य पुनर्रचना आयोगाने (States Reorganisation Commission - १९५३ ते १९५५) भाषावार प्रांतरचनेचा अभ्यास करून आपला अहवाल सादर केला.

• आयोगाची शिफारस:

• आयोगाने मुंबई शहरासह द्वैभाषिक मुंबई राज्य निर्माण करण्याची आणि विदर्भातील ८ मराठी भाषिक जिल्ह्यांचे नागपूर राजधानी असलेले स्वतंत्र 'महाविदर्भ' (विदर्भ) राज्य स्थापन करण्याची शिफारस केली होती.

• मात्र संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीच्या प्रखर विरोधामुळे आणि २८ सप्टेंबर १९५३ च्या ऐतिहासिक 'नागपूर करारा'नुसार विदर्भाचे नेते संयुक्त महाराष्ट्रात सामील होण्यास तयार झाले, ज्यामुळे १ मे १९६० रोजी विदर्भासह अखंड महाराष्ट्र राज्य अस्तित्वात आले.

त्यामुळे अचूक उत्तर पर्याय (२) राज्य पुनर्रचना आयोग आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: फजल अली राज्य पुनर्रचना आयोगाने (SRC, १९५५) स्वतंत्र 'महाविदर्भ' राज्य स्थापन करण्याची शिफारस केली होती. मात्र नागपूर करार (१९५३) अन्वये विदर्भ संयुक्त महाराष्ट्रात समाविष्ट झाला.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) States Reorganisation Commission

Explanation:

The States Reorganisation Commission (SRC) and the Mahavidarbha proposal:

• The States Reorganisation Commission (SRC), appointed in December 1953 under Justice S. Fazal Ali (with members H. N. Kunzru and K. M. Panikkar), submitted its report in September 1955.

• Key Recommendation for Maharashtra:

• The Commission recommended against a unified unilingual Maharashtra with Mumbai as capital. Instead, it proposed creating a bilingual Bombay State, and separately carving out an independent state of 'Mahavidarbha' comprising the 8 Marathi-speaking districts of Vidarbha with Nagpur as capital.

• This proposal was strongly resisted by the Samyukta Maharashtra Movement. Based on the historic Nagpur Pact of 28 September 1953, Vidarbha was ultimately integrated into the unified State of Maharashtra on 1 May 1960.

Therefore, the correct answer is Option (2) States Reorganisation Commission.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: The Fazal Ali Commission (SRC, 1955) recommended a separate State of Mahavidarbha with Nagpur as capital, which was superseded by the Nagpur Pact (1953) merging Vidarbha into Maharashtra.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) संयुक्त महाराष्ट्र परिषद (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) राज्य पुनर्रचना आयोग (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (२) राज्य पुनर्रचना आयोग**[/gold]

⚠️ पर्याय (3) दार आयोग (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) जे.व्ही.पी. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'राज्य पुनर्रचना आयोग' हे असून ते 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

महाविदर्भाचे नवीन राज्य स्थापन करावे अशी कोणत्या आयोगाने/समितीने शिफारस केली होती?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन