भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या उदयास कोणत्या बाबी कारणीभूत ठरल्या? अ) पाश्चात्य शिक्षणाचा प्रभाव व राष्ट्रीय भावनेचा उदय. ब) भारतीय नागरी सेवा परीक्षेसाठी वयोमर्यादा 21 वरून 19 वर्षे पर्यंत खाली आणणे. क) लॉर्ड लिटनच्या लोकप्रिय बाबी. पर्यायी उत्तरे :
EN
Which factors contributed to the rise of the Indian National Congress?
a) Influence of Western education and rise of national consciousness.
b) Lowering the age limit for the Indian Civil Services examination from 21 to 19 years.
c) Lord Lytton's repressive policies.
Alternative answers:
योग्य उत्तर: पर्याय १ (अ आणि ब)
विश्लेषण:
•
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या उदयास कारणीभूत ठरलेल्या घटकांमध्ये:
•
अ) पाश्चात्य शिक्षणाचा प्रभाव व राष्ट्रीय भावनेचा उदय: इंग्रजी शिक्षणाने भारतीय बुद्धिवंतांना स्वातंत्र्य, समता, लोकशाही आणि राष्ट्रवादाचे पाश्चात्त्य विचार दिले, ज्यातून अखिल भारतीय पातळीवर संपर्काची भाषा (इंग्रजी) आणि राष्ट्रीय भावना निर्माण झाली (बरोबर).
•
ब) नागरी सेवा परीक्षेची वयोमर्यादा २१ वरून १९ वर्षे करणे: १८७७ मध्ये लॉर्ड लिटनने आय.सी.एस. परीक्षेची कमाल वयोमर्यादा २१ वरून १९ वर्षे केली, ज्यामुळे भारतीय तरुणांना या परीक्षेत बसणे अशक्य झाले. या अन्यायाविरुद्ध सुरेंद्रनाथ बॅनर्जींनी देशभर रान उठवले, ज्यामुळे राष्ट्रीय ऐक्य निर्माण झाले (बरोबर).
•
विधान 'क' चुकीचे आहे: लॉर्ड लिटनची धोरणे ही 'लोकप्रिय' नव्हती, तर ती अत्यंत दडपशाहीची आणि अलोकप्रिय (उदा. व्हर्नाक्युलर प्रेस ॲक्ट, आर्म्स ॲक्ट, दिल्ली दरबारवरील उधळपट्टी) होती.
•
म्हणून अ आणि ब हे घटक काँग्रेसच्या उदयास कारणीभूत ठरले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
लॉर्ड लिटनच्या प्रतिगामी धोरणांनी भारतीय राष्ट्रवादाला पेटवणारी ठिणगी पुरवली, म्हणूनच इतिहासकार म्हणतात की "लिटनने अनवधानाने भारतीय राष्ट्रवादाचा पाया घातला."
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (a and b)
Analysis:
•
Key factors contributing to the foundation and rise of the Indian National Congress:
•
Statement (a) is correct: The spread of Western education exposed educated Indians to concepts of liberty, democracy, and nationhood, creating a common lingua franca and shared national identity.
•
Statement (b) is correct: In 1877, Lord Lytton reduced the maximum qualifying age for the ICS examination from 21 to 19 years to deliberately exclude educated Indians. This catalyzed Surendranath Banerjee's all-India civil service campaign, laying the foundation for national political coordination.
•
Statement (c) is incorrect: Lord Lytton's reactionary policies (Vernacular Press Act 1878, Arms Act 1878, extravagant 1877 Delhi Durbar amidst famine) were profoundly unpopular and repressive, not 'popular'.
•
Therefore, a and b are the true contributing factors.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Lord Lytton's reactionary viceroyalty (1876-1880) acted as a major catalyst for Indian political consciousness, inadvertently unifying regional leadership against imperial arrogance.