नदी पहिल्या टप्प्यात तिव्र उतारावरून वाहत असतांना कोणत्या भूरूपाची निर्मिती करते?
EN
Which landform does a river create while flowing down steep slopes in its youthful stage?
उत्तर: कुंभगर्ता (पर्याय 1)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
कुंभगर्ता / रांजणखळगे (Potholes): नदीच्या सुरुवातीच्या (पर्वतीय) टप्प्यात पाण्याचा वेग प्रचंड असतो. पाण्यातील गोलाकार दगड-गोटे नदीपात्रात भोवऱ्यासारखे गरगर फिरल्याने नदीच्या तळातील खडकात गोलाकार खोल खड्डे तयार होतात, त्यांना 'कुंभगर्ता' किंवा 'रांजणखळगे' म्हणतात.
•
पूरतट (Natural Levees): नदीच्या संचयन कार्यामुळे मैदानी भागात तयार होतात.
•
जलोढ शंकू (Alluvial Cones): पर्वत पायथ्याशी गाळाच्या साठ्यामुळे बनतात.
•
नालाकृती सरोवरे (Ox-bow Lakes): नदीच्या वृद्धावस्थेत वळणांमुळे तयार होतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अहमदनगर जिल्ह्यातील निघोज (कुकडी नदी) येथील रांजणखळगे (Potholes) हे आशिया खंडातील सर्वात मोठे नैसर्गिक रांजणखळगे मानले जातात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Potholes (Kumbhagarta) (Option 1)
Key Points:
•
Potholes (कुंभगर्ता / रांजणखळगे): Cylindrical depressions drilled into solid rock stream beds by vertical abrasive eddying of swirling pebbles and boulders (tools of abrasion) in youthful, fast-flowing mountain torrents.
•
Natural levees, alluvial cones, and oxbow lakes are depositional features formed in mature and old floodplain stages.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The potholes sculpted by the Kukadi River at Nighoj in Ahmednagar district are widely acclaimed as the largest geomorphological potholes in Asia.