अचूक उत्तर: पर्याय (२) 'ब' ने दिलेल्या चिथावणीमुळे उत्तेजित होऊन 'अ' ने हेतुपूर्वक 'ब' च्या मुलाला ठार मारले.
स्पष्टीकरण:
भारतीय दंड संहिता, १८६० च्या कलम ३०० (खून - Murder) आणि त्याचे अपवाद यांवर हा प्रश्न आधारित आहे:
•
पर्याय (२) हा 'खून' ठरतो (म्हणून अचूक उत्तर):
•
कलम ३०० च्या अपवाद १ (गंभीर व अचानक चिथावणी - Grave and sudden provocation) नुसार, चिथावणी देणाऱ्या व्यक्तीचाच मृत्यू झाला तर तो सदोष मनुष्यवध जो खून नसतो असा मानला जातो.
•
परंतु जर चिथावणी 'ब' ने दिली असेल आणि 'अ' ने रागाच्या भरात 'ब' च्या निष्पाप मुलाला हेतुपूर्वक ठार मारले, तर अपवाद १ चे संरक्षण अजिबात मिळत नाही! कारण चिथावणी तिसऱ्या निरपराध व्यक्तीविरुद्ध खुनाचा बचाव ठरू शकत नाही. त्यामुळे हे कृत्य थेट 'खून' (Murder - कलम ३०२) ठरते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (जे खून ठरत नाहीत):
•
पर्याय (१): आत्मरक्षणाचा हक्क बजावताना मृत्यू घडवणे हा कलम ९६ ते १०६ नुसार संपूर्ण बचाव ठरतो (किंवा अधिकार ओलांडल्यास कलम ३०० अपवाद २ नुसार केवळ सदोष मनुष्यवध ठरतो, खून नाही).
•
पर्याय (३): अचानक उद्भवलेल्या भांडणात रागाच्या भरात ठार मारणे हे कलम ३०० च्या अपवाद ४ मध्ये मोडते, ज्यामुळे ते 'सदोष मनुष्यवध जो खून नाही' (Culpable homicide not amounting to murder) ठरते.
📌 MPSC परीक्षा टीप: कलम ३०० अपवाद १ (गंभीर व अचानक चिथावणी) ची महत्त्वाची अट: चिथावणी देणाऱ्या व्यक्तीचाच मृत्यू झाला पाहिजे किंवा चुकीने/अपघाताने अन्य व्यक्तीचा मृत्यू झाला पाहिजे. चिथावणीच्या रागात जाणूनबुजून तिसऱ्या निरपराध व्यक्तीला मारल्यास तो थेट 'खून' ठरतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Being provoked by 'B', 'A' intentionally killed 'B's child.
Explanation:
Under Section 300 of the Indian Penal Code, 1860 (Murder):
•
Option (2) constitutes Murder (hence the correct answer):
•
Under Exception 1 to Section 300 (Grave and sudden provocation), culpable homicide is not murder only if the provocation causes the death of the person who gave the provocation (or that of any other person by mistake or accident).
•
Where 'B' gave provocation, but 'A' intentionally killed 'B's child, Exception 1 cannot be claimed because the victim is a third innocent party. Such an intentional killing remains unmitigated Murder under Section 300/302 IPC.
Analysis of Other Options (which do not constitute murder):
•
Option (1): Killing in lawful exercise of the right of private defence is fully protected under Section 96-106 IPC, or under Exception 2 to Section 300 if the power is exceeded without premeditation.
•
Option (3): Killing in a sudden fight in the heat of passion without premeditation falls under Exception 4 to Section 300, reducing the offence to culpable homicide not amounting to murder.
📌 MPSC Exam Tip: Under Exception 1 to Section 300 IPC, grave and sudden provocation only mitigates the killing of the provocateur. Intentionally killing an innocent third person (like the provocateur's child) is always Murder.
