खालीलपैकी कोणती भारतीय संविधानाची एकात्मक वैशिष्टे आहेत ? अ. स्वतंत्र न्यायपालिका ब. सत्तेचे विभाजन क. एकात्मक न्यायपालिका ड. संविधानाची लवचिकता इ. राज्य प्रतिनिधित्वामध्ये समानता नाही
EN
Which of the following are unitary features of the Indian Constitution?
(a) Independent judiciary
(b) Division of powers
(c) Integrated judiciary
(d) Flexibility of the Constitution
(e) Inequality of state representation
Select the correct option:
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (फक्त क, ड, इ)
स्पष्टीकरण:
•
भारतीय संविधानातील एकात्मक (Unitary) वैशिष्ट्ये:
•
क. एकात्मक न्यायपालिका (Integrated Judiciary): संपूर्ण देशासाठी केंद्र व राज्यांचे कायदे राबवणारी एकच न्यायालयीन व्यवस्था (सर्वोच्च न्यायालय ते उच्च न्यायालये).
•
ड. संविधानाची लवचिकता (Flexibility of the Constitution): संविधानातील अनेक महत्त्वाच्या तरतुदी संसद साध्या किंवा विशेष बहुमताने सहज बदलू शकते.
•
इ. राज्य प्रतिनिधित्वामध्ये समानता नसणे (Inequality of State representation): अमेरिकेप्रमाणे सर्व राज्यांना समान प्रतिनिधित्व न देता, भारताच्या राज्यसभेत राज्यांना त्यांच्या लोकसंख्येच्या प्रमाणात असमान जागा दिल्या आहेत (उदा. यूपी ३१, गोवा १).
•
संघराज्यीय (Federal) वैशिष्ट्ये:
•
अ. स्वतंत्र न्यायपालिका (Independent Judiciary)
•
ब. सत्तेचे विभाजन (Division of Powers).
•
त्यामुळे एकात्मक वैशिष्ट्ये क, ड आणि इ आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
एकात्मक वैशिष्ट्ये: एकात्मक न्यायव्यवस्था, लवचिक घटना, राज्यसभेत असमान प्रतिनिधित्व, आणीबाणी, राज्यपाल नेमणूक, अखिल भारतीय सेवा.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Only (c), (d), (e))
Explanation:
•
Unitary / Non-Federal Features of the Indian Constitution:
•
(c) Integrated Judiciary: A single hierarchy of courts enforcing both Union and State laws.
•
(d) Flexibility of the Constitution: Major portions can be amended unilaterally by Parliament.
•
(e) Inequality of State representation in Rajya Sabha: Allocated on a population basis rather than equal state equality as in the US Senate.
•
Federal Features:
•
(a) Independent Judiciary
•
(b) Division of Powers.
•
Hence, the unitary features are strictly (c), (d), and (e).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Unitary features: Integrated Judiciary, Single Citizenship, Unequal Rajya Sabha seats, All-India Services, and Emergency provisions.