महाराष्ट्रातील शहरी स्थानिक संस्था खालीलपैकी कोणत्या आहेत ? अ. महानगरपालिका ब. छावणी मंडळ/कटक मंडळ क. नगर परिषद ड. नगर पंचायत
EN
Which of the following are urban local bodies in Maharashtra?\na. Municipal Corporation\nb. Cantonment Board\nc. Municipal Council\nd. Nagar Panchayat\nAlternative answers:\n1: Only a, b and c\n2: Only a and b\n3: a, b, c and d\n4: Only d, a and c
अचूक उत्तर: पर्याय (३) अ, ब, क आणि ड
महाराष्ट्रातील नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या वर्गीकरणानुसार पर्याय (३) अ, ब, क आणि ड हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
(अ) महानगरपालिका (Municipal Corporation): मोठ्या शहरांसाठी महाराष्ट्र महानगरपालिका अधिनियम, १९४९ अन्वये स्थापित (उदा. मुंबई, पुणे, नागपूर इत्यादी).
•
(ब) छावणी मंडळ / कटक मंडळ (Cantonment Board): छावणी कायदा, २००६ अन्वये केंद्र शासनाच्या संरक्षण मंत्रालयाच्या अखत्यारीत कार्यरत असलेली नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्था. महाराष्ट्रात एकूण ७ कटक मंडळे आहेत (पुणे, खडकी, देहूरोड, देवळाली, अहमदनगर, औरंगाबाद, कामठी).
•
(क) नगर परिषद (Municipal Council): लहान शहरांसाठी महाराष्ट्र नगरपरिषदा, नगरपंचायती व औद्योगिक नगरी अधिनियम, १९६५ अन्वये कार्यरत.
•
(ड) नगर पंचायत (Nagar Panchayat): ग्रामीण ते नागरी संक्रमण क्षेत्रासाठी स्थापन झालेली नागरी स्थानिक संस्था.
•
हे चारही प्रकार महाराष्ट्रात कार्यरत असलेल्या नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये मोडतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: महाराष्ट्रातील ७ छावणी मंडळे (Cantonment Boards):
१.
पुणे २. खडकी ३. देहूरोड (पुणे जिल्हा).
४.
देवळाली (नाशिक).
५.
अहमदनगर.
६.
औरंगाबाद (छत्रपती संभाजीनगर).
७.
कामठी (नागपूर).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) a, b, c and d
Under the typology of urban local administration in Maharashtra, Option (3) a, b, c and d is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
(a) Municipal Corporation (महानगरपालिका): Governing larger urban agglomerations under the Maharashtra Municipal Corporations Act, 1949 and Mumbai Municipal Corporation Act, 1888.
•
(b) Cantonment Board (कटक मंडळ): Statutory urban bodies constituted under the Cantonments Act, 2006 under the administrative control of the Union Ministry of Defence. Maharashtra houses 7 Cantonment Boards (Pune, Khadki, Dehu Road, Deolali, Ahmednagar, Aurangabad, and Kamptee).
•
(c) Municipal Council (नगर परिषद): Administering smaller towns under the Maharashtra Municipal Councils, Nagar Panchayats and Industrial Townships Act, 1965.
•
(d) Nagar Panchayat (नगर पंचायत): Administering rural-to-urban transitional areas.
•
Since all four operate as legitimate urban local governing institutions, Option (3) is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: The 7 Cantonment Boards of Maharashtra:
•
Pune District (3): Pune, Khadki, Dehu Road.
•
Nashik: Deolali.
•
Ahmednagar: Ahmednagar.
•
Chhatrapati Sambhajinagar: Aurangabad.
•
Nagpur: Kamptee.