७३ वी घटनादुरुस्ती खालीलपैकी कोणत्या राज्यांना लागू होत नाही ? अ. नागालँड ब. मिझोराम क. जम्मू आणि काश्मिर ड. मेघालय
EN
The 73rd Constitutional Amendment does NOT apply to which of the following States?\na. Nagaland\nb. Mizoram\nc. Jammu and Kashmir\nd. Meghalaya\nAlternative answers:\n1: a and b\n2: a, b and d\n3: a, b, c and d\n4: b and c
अचूक उत्तर: पर्याय (३) अ, ब, क व ड
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम २४३-M मधील अपवादांच्या तरतुदींनुसार पर्याय (३) अ, ब, क व ड हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
पर्याय (३) अचूक उत्तर: भारतीय राज्यघटनेच्या कलम २४३-M(१) नुसार ७३ वी घटनादुरुस्ती (भाग ९) खालील राज्यांना लागू होत नाही:
१.
नागालँड (Nagaland - अ)
२.
मेघालय (Meghalaya - ड)
३.
मिझोराम (Mizoram - ब)
या राज्यांमध्ये पारंपारिक आदिवासी परिषद व स्वायत्त जिल्हा परिषदा अस्तित्वात असल्याने ही दुरुस्ती तेथे लागू नाही.
•
तसेच, ७३ वी घटनादुरुस्ती संमत झाली त्यावेळी तत्कालीन कलम ३७० च्या विशेष व्यवस्थेमुळे ७३ वी घटनादुरुस्ती जम्मू आणि काश्मीर (Jammu and Kashmir - क) या राज्यालाही लागू नव्हती (जम्मू-काश्मीरचा स्वतःचा स्वतंत्र पंचायती राज कायदा १९८९ होता).
•
त्यामुळे ही दुरुस्ती अ, ब, क आणि ड या चारही राज्यांना लागू नव्हती.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: कलम २४३-M मधील पंचायती राजचे अपवाद:
•
लागू नसलेली संपूर्ण राज्ये: नागालँड, मेघालय, मिझोराम.
•
लागू नसलेली विशिष्ट क्षेत्रे: मणिपूरमधील डोंगराळ भाग (जिल्हा परिषद असलेले), पश्चिम बंगालमधील दार्जिलिंग गोरखा हिल कौन्सिल क्षेत्र.
•
अनुसूचित क्षेत्रे व आदिवासी क्षेत्रे: नंतर 'पेसा कायदा, १९९६' द्वारे लागू करण्यात आली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) a, b, c and d
Under Article 243-M of the Constitution of India, Option (3) a, b, c and d is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Option (3) is correct: Under Article 243-M(1), Part IX of the Constitution does NOT apply to:
•
The States of Nagaland, Meghalaya, and Mizoram (due to prevailing customary tribal systems and traditional bodies).
•
Furthermore, under Article 370 prior to the Jammu and Kashmir Reorganisation Act, 2019, the 73rd Amendment did not extend to the State of Jammu and Kashmir (which operated under its own Jammu and Kashmir Panchayati Raj Act, 1989).
•
Consequently, the 73rd Amendment was not applicable to all four States: (a) Nagaland, (b) Mizoram, (c) Jammu & Kashmir, and (d) Meghalaya.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Article 243-M Exclusions from Part IX:
•
Entire States excluded: Nagaland, Meghalaya, and Mizoram.
•
Specific areas excluded: Hill areas of Manipur (having district councils), Darjeeling Gorkha Hill Council area of West Bengal.
•
Fifth Schedule tribal belts were later accommodated via PESA Act, 1996.