खालीलपैकी भारतीय संविधानातील कोणते अनुच्छेद गांधीवादी विचार सरणीवर आधारित आहे? पर्यायी उत्तरे : (a) अनुच्छेद 43 (b) अनुच्छेद 47 (c) अनुच्छेद 48 (d) अनुच्छेद 39 A
EN
Which of the following Articles in the Constitution of India are based on Gandhian ideology?
(a) Article 43
(b) Article 47
(c) Article 48
(d) Article 39A
Answer options:
(1) Only (a), (b), (c)
(2) Only (b), (c), (d)
(3) Only (a), (b), (d)
(4) Only (a), (c), (d)
योग्य उत्तर: पर्याय १ (फक्त a, b, c / Only (a), (b), (c))
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१.
गांधीवादी विचारसरणीवर आधारित मार्गदर्शक तत्त्वे (Gandhian Principles):
•
कलम ४०: ग्रामपंचायतींचे संघटन व त्यांना स्वशासनाचे अधिकार देणे.
•
कलम ४३ (a): ग्रामीण भागात वैयक्तिक व सहकारी तत्त्वावर कुटिरोद्योगांना चालना देणे.
•
कलम ४३B: सहकारी संस्थांचे संवर्धन (९७ वी घटनादुरुस्ती २०११).
•
कलम ४६: अनुसूचित जाती, जमाती व दुर्बल घटकांचे शैक्षणिक व आर्थिक हितसंवर्धन.
•
कलम ४७ (b): आरोग्यास घातक अशा मद्य व अंमली पदार्थांवर बंदी घालणे (दारूबंदी).
•
कलम ४८ (c): गायी, वासरे व दुभत्या जनावरांच्या कत्तलीस बंदी घालणे आणि त्यांच्या जाती सुधारणे.
२.
कलम ३९A (d): हे समाजवादी तत्त्व (Socialistic Principle) आहे, ज्यामध्ये सर्वांना समान न्याय व गरिबांना 'मोफत कायदेशीर साहाय्य' (Free Legal Aid) देण्याची तरतूद आहे (४२ व्या घटनादुरुस्तीने जोडले).
३.
त्यामुळे (a), (b) आणि (c) ही गांधीवादी तत्त्वे आहेत, तर (d) समाजवादी तत्त्व आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
DPSP चे तीन वैचारिक वर्गीकरण केले जाते:
१)
समाजवादी तत्त्वे (Socialistic): कलम ३८, ३९, ३९A, ४१, ४२, ४३, ४३A, ४७.
२)
गांधीवादी तत्त्वे (Gandhian): कलम ४०, ४३, ४३B, ४६, ४७, ४८.
३)
उदारमतवादी-बौद्धिक तत्त्वे (Liberal-Intellectual): कलम ४४, ४५, ४८, ४८A, ४९, ५०, ५१.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Only (a), (b), (c))
Detailed Explanation:
1.
Gandhian Principles in Part IV:
•
Article 40: Organisation of village panchayats.
•
Article 43 (Statement a): Promotion of cottage industries in rural areas.
•
Article 43B: Promotion of voluntary formation of cooperative societies.
•
Article 46: Educational and economic upliftment of SCs, STs, and weaker sections.
•
Article 47 (Statement b): Prohibition of the consumption of intoxicating drinks and drugs.
•
Article 48 (Statement c): Prohibition of the slaughter of cows, calves, and milch cattle.
2.
Article 39A (Statement d): Belongs to the Socialistic category (Equal justice and free legal aid to the poor, added by 42nd Amendment).
3.
Hence, only (a), (b), and (c) represent Gandhian principles.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
DPSPs are conceptually grouped into three ideological categories:
1)
Socialistic Principles
2)
Gandhian Principles
3)
Liberal-Intellectual Principles.