खाली दिलेल्या भारतीय संविधानातील कोणती कलमे पंतप्रधान व राष्ट्रपती मधील संबंध विस्तृतपणे अधिराज्यीत करतात? अ) कलम 75 ब) कलम 73 क) कलम 74 ड) कलम 78 खाली दिलेल्या संकेतातून योग्य उत्तर निवडा :
EN
Which of the following Articles of the Constitution of India broadly govern the relationship between the Prime Minister and the President?
(a) Article 75
(b) Article 73
(c) Article 74
(d) Article 78
Select the correct answer from the codes given below:
योग्य उत्तर: पर्याय (३) फक्त अ, क व ड
सविस्तर स्पष्टीकरण:
पंतप्रधान आणि राष्ट्रपती यांच्यातील घटनात्मक संबंध निश्चित करणारी तीन मुख्य कलमे आहेत:
१.
कलम ७४ (क): राष्ट्रपतींना त्यांच्या कार्यात सहाय्य व सल्ला देण्यासाठी पंतप्रधानाच्या नेतृत्वाखाली एक मंत्रिपरिषद असेल.
२.
कलम ७५ (अ): राष्ट्रपती पंतप्रधानांची नियुक्ती करतील आणि इतर मंत्र्यांची नियुक्ती पंतप्रधानांच्या सल्ल्याने करतील; मंत्री राष्ट्रपतींच्या मर्जीनुसार पद धारण करतील.
३.
कलम ७८ (ड): राष्ट्रपतींना संघराज्याच्या कारभाराविषयी व कायद्यांच्या प्रस्तावांविषयी माहिती पुरवणे हे पंतप्रधानांचे कर्तव्य असेल.
कलम ७३ (ब):
•
कलम ७३ हे केवळ 'संघराज्याच्या कार्यकारी अधिकारांची व्याप्ती' (Extent of executive power of the Union) स्पष्ट करते, याचा राष्ट्रपती-पंतप्रधान संबंधांशी थेट संबंध नाही.
त्यामुळे (अ), (क) आणि (ड) ही तीन कलमे बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
पंतप्रधान आणि राष्ट्रपती संबंधांची 'त्रिसूत्री कलमे':
•
कलम ७४: सल्ला व सहाय्य
•
कलम ७५: नियुक्ती व जबाबदारी
•
कलम ७८: माहिती पुरविण्याची कर्तव्ये
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Only a, c and d
Detailed Explanation:
The relationship between the President and the Prime Minister is broadly governed by three key constitutional provisions:
1.
Article 74 (c): There shall be a Council of Ministers with the Prime Minister at the head to aid and advise the President.
2.
Article 75 (a): The Prime Minister shall be appointed by the President and other ministers appointed on the PM's advice; ministers hold office during the President's pleasure.
3.
Article 78 (d): Outlines the duties of the Prime Minister in furnishing information to the President.
Article 73 (b):
•
Article 73 merely defines the territorial and jurisdictional extent of the executive power of the Union and does not govern the institutional relationship between the President and the PM.
Hence, only Articles 74, 75, and 78 (statements a, c, and d) govern this relationship.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The foundational articles for the Union Executive dynamic are Articles 74, 75, and 78.