खालीलपैकी कोणत्या समित्यांमध्ये संसदेच्या दोन्हीही सभागृहांच्या प्रतिनिधींचा समावेश असतो ? अ) अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती यांच्या कल्याणासाठी समिती ब) महिला सबलीकरण समिती क) कामकाज सल्लागार समिती ड) विशेषाधिकार समिती (e) अंदाज समिती पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following committees include representatives from both Houses of Parliament?
a) Committee on the Welfare of Scheduled Castes and Scheduled Tribes
b) Committee on Empowerment of Women
c) Business Advisory Committee
d) Committee on Privileges
e) Estimates Committee
Alternative answers:
अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती कल्याण समिती
•
समितीमध्ये 30 सदस्यांचा समावेश असतो.
•
एकल हस्तांतरणीय मताद्वारे प्रमाणशीर प्रतिनिधित्वाच्या पद्धतीनुसार लोकसभा तिच्या सदस्यांमधून 20 निवडून देते.
•
राज्यसभा तिच्या सदस्यांमधून 10 निवडते.
•
समितीचा कार्यकाळ एक वर्षापेक्षा जास्त नसतो.
•
यासाठी राष्ट्रीय अनुसूचित जाती आयोग आणि अनुसूचित जमातीसाठी राष्ट्रीय आयोगाच्या अहवालांचा विचार केला जातो.
•
हे अनुसूचित जाती आणि जमातींच्या कल्याणाशी संबंधित सर्व बाबींचे परीक्षण करते, जसे की घटनात्मक आणि वैधानिक संरक्षणाची अंमलबजावणी, कल्याणकारी कार्यक्रमांचे कार्य इ.
महिला सक्षमीकरणासाठी संसदीय समिती
•
1997 मध्ये महिला सक्षमीकरणासाठी संसदीय समिती स्थापन करण्यात आली.
•
त्यात 30 सदस्य असतात:
•
लोकसभेतून (कनिष्ठ सभागृह) 20 सदस्य सभापती नामनिर्देशित करतात
•
राज्यसभेतून (वरिष्ठ सभागृह) राज्यसभेचे अध्यक्ष 10 सदस्य नामनिर्देशित करतात
•
कॅबिनेट मंत्री समित्यांचा सदस्य असू शकत नाही.
•
समितीच्या सदस्यांचा कार्यकाळ एक वर्षांपेक्षा जास्त नसतो.
•
हे राष्ट्रीय महिला आयोगाच्या अहवालांचा विचार करते आणि सर्व क्षेत्रात महिलांना दर्जा, प्रतिष्ठा आणि समानता मिळवून देण्यासाठी केंद्र सरकारने केलेल्या उपाययोजनांचे परीक्षण करते.
कामकाज सल्लागार समिती
•
ही समिती सभागृहाच्या कार्यक्रमाचे व वेळापत्रकाचे नियमन करते.
•
सरकारने सभागृहासमोर आणलेल्या विधी आणि इतर कामकाजाच्या व्यवहारासाठी वेळ दिला जातो.
•
लोकसभा समितीमध्ये अध्यक्ष असलेल्या सभापतींसह 15 सदस्य असतात.
•
राज्यसभेत त्याचे पदसिद्ध अध्यक्ष म्हणून अध्यक्षांसह 11 सदस्य असतात.
विशेषाधिकार समिती
•
या समितीचे कार्य अर्धन्यायिक स्वरूपाचे असते.
•
हे सभागृह आणि सदस्यांच्या विशेषाधिकारांच्या उल्लंघनाच्या प्रकरणांची तपासणी करते आणि योग्य कारवाईची शिफारस करते.
•
लोकसभेच्या समितीमध्ये 15 सदस्य असतात, तर राज्यसभेच्या समितीमध्ये 10 सदस्य असतात.
आचार समिती
•
ही समिती 1997 मध्ये राज्यसभेत आणि 2000 मध्ये लोकसभेत स्थापन करण्यात आली होती.
•
ती संसदेच्या सदस्यांची आचारसंहिता लागू करते.
•
हे गैरवर्तनाच्या प्रकरणांची तपासणी करते आणि योग्य कारवाईची शिफारस करते. त्यामुळे ते संसदेत शिस्त आणि शिष्टाचार राखण्यास वचनबद्ध आहे.