🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2021 MEDIUM

खालीलपैकी कोणते घटक भारतीय विदेश सेवेच्या प्रशिक्षणाचा भाग आहेत ? अ) राष्ट्रीय प्रशासन प्रबोधिनी येथे पायाभूत अभ्यासक्रम ब) जिल्हा प्रशिक्षण क) परदेशातील भारतीय दूतावासात भाषांचे प्रशिक्षण ड) भारत दर्शन दौरा इ) सैनिकी शाखेत संलग्न प्रशिक्षण पर्यायी उत्तरे:

EN Which of the following components are part of the training curriculum of the Indian Foreign Service (IFS)? a) Foundation Course at LBSNAA b) District Training c) Compulsory Foreign Language training in an Indian Embassy abroad d) Bharat Darshan Tour e) Attachment with the Armed Forces Choose the correct option:
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
अ , ब आणि क
a, b, and c
B
ब, क आणि ड
b, c, and d
C
अ, क, ड आणि इ
a, c, d, and e
D
वरील सर्व
All of the above
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (३) अ, क, ड आणि इ

भारतीय विदेश सेवेतील (IFS) प्रशिक्षणार्थींच्या अधिकृत प्रशिक्षण अभ्यासक्रमामध्ये अ, क, ड आणि इ या घटकांचा समावेश होतो, परंतु 'जिल्हा प्रशिक्षण' (ब) याचा समावेश नसतो.

सविस्तर विश्लेषण:

• अ) LBSNAA मधील पायाभूत अभ्यासक्रम (समाविष्ट): सर्व आयएफएस अधिकाऱ्यांना मसुरी येथे इतर सनदी अधिकाऱ्यांसोबत ३ महिन्यांचा संयुक्त पायाभूत अभ्यासक्रम (Foundation Course) पूर्ण करावा लागतो.
• क) परदेशातील दूतावासात भाषा प्रशिक्षण (समाविष्ट): आयएफएस अधिकाऱ्यांना त्यांच्या वाट्याला आलेली सक्तीची परदेशी भाषा (Compulsory Foreign Language - CFL, उदा. फ्रेंच, रशियन, अरबी, मंदारिन) शिकण्यासाठी संबंधित परदेशातील भारतीय दूतावासात प्रत्यक्ष पदस्थापना दिली जाते.
• ड) भारत दर्शन दौरा (समाविष्ट): भारताचा समृद्ध सांस्कृतिक, भौगोलिक व ऐतिहासिक वारसा समजण्यासाठी देशभरातील अभ्यास दौरा आयोजित केला जातो.
• इ) सैनिकी शाखेत संलग्न प्रशिक्षण (समाविष्ट): राष्ट्रीय सुरक्षेची जाण होण्यासाठी लष्कर, नौदल किंवा हवाई दलाच्या तळांवर संलग्नता (Army attachment) दिली जाते.
• ब) जिल्हा प्रशिक्षण (असमाविष्ट): जिल्हाधिकारी कार्यालयातील प्रत्यक्ष महसूल व कायदा-सुव्यवस्था प्रशिक्षण (District Training) हे केवळ IAS आणि IPS अधिकाऱ्यांसाठी असते; विदेश सेवेतील अधिकाऱ्यांना जिल्हा प्रशिक्षण नसते (त्याऐवजी त्यांना सुषमा स्वराज इन्स्टिट्यूट ऑफ फॉरेन सर्व्हिस - SSIFS मध्ये डिप्लोमसी प्रशिक्षण असते).
• म्हणून पर्याय (३) अ, क, ड आणि इ हे अचूक उत्तर आहे.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: भारतीय विदेश सेवा (IFS) प्रशिक्षण:

• पायाभूत अभ्यासक्रम: LBSNAA, मसुरी.
• संस्थात्मक प्रशिक्षण: सुषमा स्वराज इन्स्टिट्यूट ऑफ फॉरेन सर्व्हिस (SSIFS), नवी दिल्ली.
• परदेशी भाषा प्रशिक्षण (CFL): परदेशातील भारतीय दूतावासात.
• यात 'जिल्हा प्रशिक्षण' समाविष्ट नसते!
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) a, c, d, and e

The training curriculum of Indian Foreign Service (IFS) probationers includes components a, c, d, and e, while district training (b) is excluded.

Detailed Analysis:

• a) Foundation Course at LBSNAA: Mandatory combined 15-week foundation course at Mussoorie with other civil services.
• c) Compulsory Foreign Language (CFL) Training: Probationers are posted to Indian Embassies abroad as Third Secretaries to master their allotted foreign language.
• d) Bharat Darshan: An intensive pan-India study tour to understand the nation's diverse socio-economic landscape.
• e) Armed Forces Attachment: Brief attachment with border defense units to understand national security imperatives.
• b) District Training (Excluded): Field collectorate district training is mandatory for IAS and IPS officers, NOT IFS officers, who undergo diplomatic training at the Sushma Swaraj Institute of Foreign Service (SSIFS), New Delhi.
• Therefore, Option (3) a, c, d, and e is the correct choice.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: IFS probationers train at the Sushma Swaraj Institute of Foreign Service (SSIFS) in New Delhi and learn a Compulsory Foreign Language (CFL) abroad, but do not undergo District Training.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) अ , ब आणि क (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) ब, क आणि ड (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) अ, क, ड आणि इ (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (३) अ, क, ड आणि इ**[/gold]
✗ पर्याय (4) वरील सर्व (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →