खालीलपैकी कोणते घटक पाणलोट क्षेत्रातून शेततळ्यात पाणी वाहून जाण्यास कारणीभूत आहेत ? अ) पाऊस ब) जमिनीची स्थलाकृति (उंचसखलपणा) क) मृदा ड) जमिनीचा वापर पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following factors are responsible for the runoff of water from a catchment area into a farm pond?
(a) Rainfall
(b) Soil Topography
(c) Soil
(d) Land use
Alternative Options:
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (वरील सर्व)
स्पष्टीकरण:
•
पाणलोट क्षेत्रातून (Catchment area) पृष्ठभागावरून वाहून शेततळ्यात जमा होणाऱ्या पाण्याच्या प्रमाणावर (Runoff) पुढील घटक प्रभाव पाडतात:
•
(अ) पाऊस (Rainfall): पावसाची तीव्रता, कालावधी आणि वारंवारता यावर अपधाव (Runoff) थेट अवलंबून असतो.
•
(ब) स्थलाकृती / उतार (Topography & Slope): तीव्र उतार असल्यास पाण्याचा वेग वाढून जास्त पाणी वेगाने वाहून येते.
•
(क) मृदा (Soil properties): उथळ किंवा अभेद्य माती असल्यास झिरप कमी होऊन अपधाव जास्त मिळतो.
•
(ड) जमीन वापर (Land use): जमिनीवर गवत किंवा वने असल्यास पाणी अडवले जाते; पडीक किंवा नांगरलेली जमीन असल्यास अपधावाचे प्रमाण बदलते.
•
म्हणून हे चारही घटक शेततळ्यात पाणी वाहून येण्यास कारणीभूत आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
'मागेल त्याला शेततळे योजना': महाराष्ट्र शासनाची कोरडवाहू शेतकऱ्यांसाठीची योजना.
•
शेततळ्यातील पाझर रोखण्यासाठी ५०० मायक्रॉन जाडीच्या एचडीपीई (HDPE) किंवा एलडीपीई (LDPE) प्लास्टिक अस्तरीकरणाचा (Plastic lining) वापर केला जातो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (All of the above)
Explanation:
•
Surface runoff from a microwatershed into a storage farm pond is governed by:
•
(a) Rainfall: Storm intensity, duration, and volume determine whether precipitation exceeds the soil's infiltration capacity.
•
(b) Topography & Slope: Steeper gradients accelerate runoff velocity and increase runoff yield.
•
(c) Soil characteristics: Texture, infiltration capacity, antecedent moisture, and depth dictate infiltration vs surface flow partitioning.
•
(d) Land use & vegetal cover: Dense vegetative canopy impedes runoff and promotes infiltration, whereas bare cultivated slopes enhance runoff yield.
•
Therefore, all four factors determine catchment runoff into a farm pond.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
'Magel Tyala Shettale Yojana': Maharashtra Government's flagship farm-pond scheme for drought resilience.
•
Seepage loss prevention: 500-micron HDPE geomembrane pond lining.