महागाई नियंत्रणात आणण्यासाठी खालीलपैकी कोणत्या साधनाचा वापर केला जातो?
EN
Which of the following instruments is used to control inflation?
योग्य उत्तर पर्याय (४) वरील सर्व हे आहे.
स्पष्टीकरण:
•
महागाई (भाववाढ) नियंत्रणात आणण्यासाठी सरकार आणि मध्यवर्ती बँक तीनही प्रकारच्या साधनांचा एकत्रित वापर करतात:
1.
मौद्रिक धोरणात बदल (पर्याय १): आरबीआय रेपो दर, रिव्हर्स रेपो दर आणि CRR वाढवून बाजारातील अतिरिक्त तरलता शोषून घेते, ज्यामुळे कर्जे महाग होऊन एकूण मागणी कमी होते.
2.
आयात शुल्कात कपात (पर्याय २): देशात ज्या जीवनावश्यक वस्तूंचा तुटवडा आहे (उदा. डाळी, खाद्यतेल, कांदा), त्यांच्या आयातीवरील सीमाशुल्क (Import Duty) कमी किंवा शून्य केले जाते, ज्यामुळे परदेशातून माल स्वस्त येतो आणि बाजारातील पुरवठा वाढून किंमती खाली येतात.
3.
सार्वजनिक वितरण व्यवस्था - PDS (पर्याय ३): रेशन दुकानांमार्फत गरीब व गरजू जनतेला सवलतीच्या दरात अन्नधान्य (गहू, तांदूळ) पुरवून खुल्या बाजारातील चढ्या किंमतींपासून संरक्षण दिले जाते.
•
म्हणून महागाई नियंत्रणासाठी या सर्व (वरील सर्व) साधनांचा वापर केला जातो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महागाई नियंत्रणाची त्रिसूत्री:
•
मौद्रिक उपाय (RBI: पत नियंत्रण).
•
राजकोषीय उपाय (वित्त मंत्रालय: कर व खर्च नियमन).
•
प्रशासकीय / पुरवठा उपाय (PDS, आयात-निर्यात धोरण, साठेबाजी विरोधी छापे).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4): All of the above.
Explanation:
•
Comprehensive inflation management deploys a multifaceted toolkit:
1.
Monetary policy adjustments (Option 1): The RBI raises the policy repo rate and CRR to contract excess money supply and dampen demand.
2.
Reduction in import duties (Option 2): Slashing customs tariffs on scarce essentials (e.g., pulses, edible oils) encourages cheaper imports, augmenting domestic supply and cooling prices.
3.
Public Distribution System - PDS (Option 3): Supplies subsidized staples to vulnerable households, insulating them from market price volatility.
•
Therefore, All of the above instruments are utilized simultaneously to combat inflation.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Controlling inflation requires a three-pronged approach: Monetary tightening (RBI), Fiscal discipline (Ministry of Finance), and Administrative supply interventions (PDS, trade policy).