खालीलपैकी कोणता प्रोटोझुअन रोग/आजार “टिसी टिसी" माशी चावल्यामुळे होतो?
EN
Which of the following is a protozoan disease/disease caused by the bite of the “tissi tissi” fly?
योग्य उत्तर: पर्याय (1) स्लीपींग सिकनेस् (Sleeping Sickness)
स्पष्टीकरण:
'त्से-त्से' माशी (Tsetse Fly) आणि परजीवी आजार:
•
स्लीपिंग सिकनेस (Sleeping Sickness / आफ्रिकन ट्रिपॅनोसोमियासिस):
•
हा आजार 'ट्रिपॅनोसोमा' (Trypanosoma brucei) या एकपेशीय प्रोटोझोआ (परजीवी) मुळे होतो.
•
या परजीवीचा प्रसार 'त्से-त्से' (Tsetse fly - *Glossina* प्रजाती) ही डासासारखी रक्त शोषणारी माशी चावल्यामुळे मानवात होतो.
•
लक्षणे: तीव्र ताप, डोकेदुखी, सांधेदुखी आणि मज्जासंस्थेवर परिणाम झाल्यामुळे रुग्णाची झोपेची नैसर्गिक लय विस्कळीत होते (दिवसा झोप येणे आणि रात्री निद्रानाश), म्हणूनच याला 'स्लीपिंग सिकनेस' (झोपारोग) म्हणतात.
•
इतर पर्याय:
•
*काला आझार (Kala-Azar):* सँडफ्लाय (Sandfly - वाळूची माशी / *Phlebotomus*) मुळे होतो.
•
*चागास रोग (Chagas Disease):* किसिंग बग (Triatomine bug) मुळे होतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
त्से-त्से (Tsetse) माशी ही प्रामुख्याने उप-सहारा आफ्रिका (Sub-Saharan Africa) खंडात आढळते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Sleeping sickness
Explanation:
Vector-borne protozoan transmission by the Tsetse fly:
•
Sleeping Sickness (Human African Trypanosomiasis - HAT):
•
Caused by the flagellated protozoan parasite Trypanosoma brucei (*T. b. gambiense* and *T. b. rhodesiense*).
•
Transmitted exclusively through the infective bite of the blood-sucking Tsetse fly (genus *Glossina*), endemic to rural Sub-Saharan Africa.
•
Progression into the central nervous system leads to severe lethargy, personality changes, neurological sleep-wake cycle disturbances (uncontrollable daytime sleepiness, nocturnal insomnia), coma, and death.
•
Other protozoan vector diseases:
•
*Kala-Azar (Visceral Leishmaniasis):* Transmitted by the Phlebotomine Sandfly (*Phlebotomus argentipes*).
•
*Chagas Disease (American Trypanosomiasis):* Transmitted by Triatomine bugs (Kissing bugs).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The vector for African Sleeping Sickness is the Tsetse fly (*Glossina*), while the vector for Kala-Azar is the Sandfly (*Phlebotomus*).