योग्य उत्तर: पर्याय २: हिमाचल प्रदेश
स्पष्टीकरण:
भारतातील पहिले कार्बन-मुक्त राज्य (First Carbon Neutral / Carbon Free State) बनण्याचा धोरणात्मक निर्णय घेणारे आणि त्या दिशेने सर्वंकष पावले उचलणारे राज्य हिमाचल प्रदेश हे आहे.
महत्त्वाचे पैलू:
१.
जागतिक बँकेशी भागीदारी: हिमाचल प्रदेश सरकारने जागतिक बँकेच्या साहाय्याने 'स्वच्छ विकास यंत्रणा' (CDM) आणि कार्बन न्यूट्रॅलिटीसाठी व्यापक कृती आराखडा राबवला.
२.
उपक्रम: राज्यात प्लास्टिक पिशव्यांवर संपूर्ण बंदी, जलविद्युत ऊर्जेचा वापर, मोठ्या प्रमाणावर वृक्षलागवड आणि लाकडाच्या वापराऐवजी एलपीजीचा १००% प्रसार यांसारखे उपक्रम राबवण्यात आले.
३.
सिक्कीमचा फरक: सिक्कीम हे भारतातील पहिले '१००% सेंद्रिय राज्य' (Organic State) आहे, तर कार्बन मुक्ततेचे अधिकृत लक्ष्य जाहीर करणारे राज्य म्हणून हिमाचल प्रदेश ओळखले जाते.
भारताने २०२१ च्या ग्लासगो COP26 हवामान परिषदेत २०७० पर्यंत संपूर्ण देशाला 'नेट झिरो' (Net Zero Carbon Emissions) बनवण्याचे राष्ट्रीय ध्येय जाहीर केले आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2: Himachal Pradesh
Explanation:
Himachal Pradesh became the pioneering state in India to formally adopt a master plan to transition into the country's first carbon-neutral (carbon-free) state.
Key Strategic Measures:
1.
World Bank Partnership: Collaborated on a dedicated environmental and clean development policy framework focusing on carbon-neutral growth.
2.
Core Interventions: Total ban on non-biodegradable plastics, complete household transition to clean cooking energy (smoke-free state), sustainable micro-hydropower generation, and community-led afforestation.
3.
Contrast with Sikkim: While Sikkim is recognized as India's first 100% *organic* farming state, Himachal Pradesh set the precedent for state-wide *carbon-neutrality*.
At the COP26 summit in Glasgow (2021), India pledged its national commitment to achieve Net-Zero greenhouse gas emissions by 2070 under the 'Panchamrit' framework.
