सराव केंद्र ➔
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, १९५८ मधील 'दोन अपत्यांचा नियम' (Two-Child Norm) संदर्भातील खालीलपैकी कोणती कायदेशीर तरतूद अचूक आहे?

EN Which of the following legal provisions regarding the 'Two-Child Norm' under the Maharashtra Village Panchayats Act, 1958 is accurate?
A
उमेदवाराला कितीही अपत्ये असली तरी ती अपात्रतेचा निकष मानली जात नाही. Any number of children is never considered a criterion for disqualification.
✓
सुधारणा अधिनियम लागू झाल्यानंतर (विहित कट-ऑफ तारखेनंतर) दोनपेक्षा अधिक अपत्ये जन्मल्यास उमेदवार अपात्र ठरतो. A candidate is disqualified if he/she has more than two children born after the commencement of the amendment act (after the cut-off date).
✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)
C
फक्त तिसरे अपत्य मुलगी असल्यास उमेदवाराला अपात्रतेतून कायमस्वरूपी सूट दिली जाते. A permanent exemption from disqualification is granted only if the third child is a girl.
D
ग्रामपंचायत सदस्यांसाठी हा नियम लागू नसून केवळ पंचायत समिती सदस्यांसाठी आहे. This norm applies only to Panchayat Samiti members and not to Gram Panchayat members.
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

स्पष्टीकरण (मराठी):

• योग्य पर्याय: (२)
• कलम १४(१)(ज-१) - दोन अपत्यांचा नियम: महाराष्ट्र शासनाने १९९५ मध्ये केलेल्या सुधारणेनुसार (आणि १२ सप्टेंबर २००१ च्या कट-ऑफ तारखेनुसार), ज्या व्यक्तीला सुधारणा अधिनियमाच्या प्रारंभाच्या तारखेनंतर दोनपेक्षा जास्त मुले जन्माला आली असतील, ती व्यक्ती सदस्य होण्यास किंवा पदावर राहण्यास अपात्र ठरते.
• अपवाद: एकाच प्रसूतीमध्ये जर एकापेक्षा जास्त मुले जन्मली (उदा. जुळी मुले) आणि त्यामुळे संख्या दोनापेक्षा जास्त झाली, तर ती अपात्रता मानली जात नाही.
• तसेच विहित कट-ऑफ तारखेपूर्वी आधीच दोनपेक्षा जास्त मुले असलेल्या व्यक्तींवर पूर्वलक्षी प्रभावाने अपात्रता येत नाही.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये लोकसंख्या नियंत्रणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी हा नियम महाराष्ट्र, राजस्थान व गुजरात या राज्यांनी प्रभावीपणे लागू केला आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Explanation (English):

• Correct Option: (2)
• Section 14(1)(j-1) - Two-Child Norm: Under the amendment brought into the Maharashtra Village Panchayats Act, any person having more than two children born after the designated statutory cut-off date is disqualified from being elected or continuing as a Panchayat member.
• Statutory Exception: If an additional delivery results in multiple births (e.g. twins) taking the count beyond two, it is exempted from disqualification.
• Children born before the statutory commencement date do not attract retrospective disqualification.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Maharashtra, along with states like Rajasthan, strictly adopted the two-child norm in local self-governments to encourage population stabilization.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

MPSC गट-क, गट-ब आणि राज्यसेवा परीक्षेच्या सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) थेट मोबाईलवर सोडवा.

Google Play वरून ॲप मिळवा 📲
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF (Year Wise) → Combine Study Guide →