खालील वन प्रकारांमधील वृक्षांच्या सरासरी 'उंचीच्या' उतरत्या क्रमाने (सर्वात उंच ते कमी उंच) योग्य रचना करणारा पर्याय कोणता? (a) उष्णकटिबंधीय सदाहरित वर्षावने (Tropical Rainforests) (b) समशीतोष्ण सूचीपर्णी वने (Coniferous Forests) (c) उष्णकटिबंधीय पर्णपाती / पानझडी वने (Deciduous Forests) योग्य पर्याय निवडा:
EN
Which of the following options arranges the given forest types in descending order of their average canopy tree height (tallest to shortest)?
(a) Tropical Rainforests
(b) Temperate Coniferous Forests
(c) Tropical Deciduous Forests
Choose the correct sequence:
योग्य उत्तर: पर्याय (३) - (a), (b), (c).
विश्लेषण:
वृक्षांच्या सरासरी उंचीचे सविस्तर वर्गीकरण:
१.
(a) उष्णकटिबंधीय वर्षावने (Tropical Rainforests): मुसळधार पाऊस, सूर्यप्रकाशासाठी प्रचंड स्पर्धा आणि समृद्ध जैविक परिस्थितीमुळे येथील वृक्ष गगनचुंबी असून त्यांची उंची ४५ ते ६० मीटर (काही ठिकाणी ६० मीटरपेक्षाही जास्त) असते.
२.
(b) समशीतोष्ण सूचीपर्णी वने (Coniferous Forests): हिमालयातील पाइन, देवदार, स्प्रूस, फर ही सूचीपर्णी झाडे सरळसोट वाढतात आणि त्यांची सरासरी उंची ३० ते ४० मीटर पर्यंत असते.
३.
(c) उष्णकटिबंधीय पर्णपाती वने (Deciduous Forests): कोरड्या उन्हाळ्यामुळे आणि पाण्याच्या मर्यादेमुळे येथील झाडांची उंची मध्यम स्वरूपाची, साधारणतः २० ते ३० मीटर दरम्यान असते.
त्यामुळे अचूक उतरता क्रम: (a) > (b) > (c) असा आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
उष्णकटिबंधीय सदाहरित वनांमध्ये वनस्पतींचे बहुस्तरीय स्तरीकरण (Multi-layered canopy/Stratification) आढळते:
•
तळथर: झुडुपे व वेली
•
मध्यम थर: २० ते ३० मी झाडे
•
मुख्य छत्री थर: ४० ते ५० मी झाडे
•
उद्गामी थर (Emergent Layer): ६० मी पेक्षा उंच वृक्ष.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) - (a), (b), (c).
Analysis:
Comparative Botanical Tree Heights across Forest Biomes:
1.
(a) Tropical Rainforests: Characterized by year-round heat and abundant rainfall, intense phototropic competition drives emergent trees to magnificent heights of 45 to 60+ meters.
2.
(b) Temperate Coniferous Forests: Conifers (Deodar, Pine, Spruce, Fir) in temperate montane belts grow tall, columnar, and straight, attaining heights of 30 to 40 meters.
3.
(c) Tropical Deciduous Forests: Subjected to seasonal moisture deficits and water stress, canopy trees remain moderate in stature, averaging between 20 and 30 meters.
Hence, the correct descending order of height is: (a) > (b) > (c).
Distractor Analysis:
•
Only Option (3) mirrors this well-documented ecological gradation.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Tropical evergreen rainforests exhibit a 4-tiered vertical stratification terminating in an 'Emergent Layer' reaching over 60 meters.