खालीलपैकी कोणती **'वनस्पती कुळ (Family) - वैशिष्ट्यपूर्ण पुष्पीय लक्षण'** जोडी अचूक आणि शास्त्रीयदृष्ट्या **योग्य** आहे?
EN
Which of the following pairs correctly matches the **Botanical Plant Family** with its defining **morphological/floral characteristic**?
योग्य उत्तर पर्याय (४) ब्रॅसिकेसी / क्रुसिफेरी (Brassicaceae) - पुंकेसर सहा (६) असून त्यांपैकी चार मोठे व दोन लहान (Tetradynamous पुंकेसर रचना) असतात आहे.
स्पष्टीकरण:
•
ब्रॅसिकेसी / क्रुसिफेरी कुळ (Mustard Family):
•
या कुळाचे सर्वात महत्त्वाचे आणि वैशिष्ट्यपूर्ण लक्षण म्हणजे टेट्राडायनॅमस पुंकेसर रचना (Tetradynamous Androecium - $A_{2+4}$).
•
यामध्ये एकूण ६ पुंकेसर असतात:
•
बाहेरील बाजूस २ लहान पुंकेसर असतात.
•
आतील बाजूस ४ मोठे पुंकेसर असतात.
•
तसेच पाकळ्यांची रचना क्रॉसच्या आकाराची (Cruciform corolla - ४ पाकळ्या) असते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):
•
पर्याय १ चुकीचा आहे: फॅबेसी कुळात १० पुंकेसर ($A_{(9)+1}$) आणि एकदल अंडाशय ($G_1$) असते.
•
पर्याय २ चुकीचा आहे: सोलॅनेसी कुळात फुले नियमित (Actinomorphic - $\oplus$) असतात, Zygomorphic नसतात.
•
पर्याय ३ चुकीचा आहे: लिलिएसी कुळात अंडाशय उच्च स्थानी (Superior Ovary - $\underline{G}_{(3)}$) असते, अधःस्थानी (Inferior) नसते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
पुंकेसर अवस्थांचे MPSC क्लासिक प्रश्न:
•
Tetradynamous (४ मोठे + २ लहान): ब्रॅसिकेसी / मोहरी (Mustard, Radish).
•
Didynamous (२ मोठे + २ लहान): ऑसिमम / तुळस (Lamiaceae), धतुरा.
•
Diadelphous (९+१ द्विसंघी): फॅबेसी / वाटाणा, हरभरा (Fabaceae).
•
Monadelphous (एकसंघी पुंकेसर नलिका): मालव्हेसी / जास्वंद, कापूस (Malvaceae).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) Brassicaceae (Cruciferae) - six stamens in a tetradynamous arrangement (four long inner stamens and two short outer stamens).
Explanation:
•
Family Brassicaceae (Cruciferae - Mustard Family):
•
Characterized by the diagnostic tetradynamous stamen condition ($A_{2+4}$).
•
Six total stamens distributed in two whorls:
•
An outer whorl of two shorter lateral stamens.
•
An inner whorl of four longer median stamens.
•
Also exhibits a cross-shaped cruciform corolla (4 free petals arranged diagonally).
Distractor Analysis:
•
Option 1: Fabaceae possesses 10 stamens in diadelphous configuration ($A_{(9)+1}$) and a monocarpellary ovary ($G_1$).
•
Option 2: Solanaceae flowers are actinomorphic (radially symmetrical), not zygomorphic.
•
Option 3: Liliaceae flowers have a superior ovary (hypogynous), not an inferior ovary.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
High-Yield Stamen Arrangements for MPSC:
•
Tetradynamous (4 long + 2 short): Brassicaceae (Mustard, Cabbage)
•
Didynamous (2 long + 2 short): Lamiaceae (Tulsi / *Ocimum*)
•
Diadelphous (9 fused + 1 free): Fabaceae (Pea, Gram)
•
Monadelphous (all stamens fused into staminal tube): Malvaceae (Hibiscus, Cotton).