खालीलपैकी कोणती तरतूद भारतीय राज्यघटनेने आयरीश राज्यघटनेकडून घेतलेली नाही?
EN
Which of the following provisions was NOT borrowed by the Indian Constitution from the Irish Constitution?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण
योग्य उत्तर: पर्याय १ (मूलभूत अधिकार)
स्पष्टीकरण:
•
मूलभूत अधिकार (Fundamental Rights - भाग ३): ही तरतूद भारतीय राज्यघटनेने अमेरिकेच्या राज्यघटनेतील (US Constitution - Bill of Rights) अधिकारांच्या सनदेवरून स्वीकारली आहे, आयर्लंडकडून नाही.
•
आयर्लंडच्या संविधानाकडून स्वीकारलेली वैशिष्ट्ये:
१.
राज्यधोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP - भाग ४)
२.
राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीची पद्धत (कलम ५५)
३.
राष्ट्रपतींद्वारे राज्यसभेवर १२ नामवंत सदस्यांचे नामनिर्देशन (Nomination of members to Rajya Sabha).
•
त्यामुळे 'मूलभूत अधिकार' ही तरतूद आयर्लंडकडून घेतलेली नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
आयर्लंडकडून ३ गोष्टी घेतल्या: १. मार्गदर्शक तत्त्वे २. राष्ट्रपतींची निवडणूक पद्धत ३. राज्यसभेत १२ सदस्यांचे नामनिर्देशन. मूलभूत हक्क अमेरिकेकडून घेतले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Fundamental Rights)
Explanation:
•
Fundamental Rights (Part III) were inspired and borrowed from the American Bill of Rights (US Constitution), NOT from Ireland.
•
Provisions borrowed from the Irish Constitution:
1.
Directive Principles of State Policy (DPSP) (Part IV)
2.
Method of election of the President (Article 55)
3.
Nomination of 12 members to the Rajya Sabha by the President for literature, science, art, and social service.
•
Therefore, Fundamental Rights was not borrowed from Ireland.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Borrowed from Ireland: DPSP, Presidential election method, and Rajya Sabha member nominations.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) मूलभूत अधिकार (अचूक उत्तर):
योग्य उत्तर:** पर्याय १ (मूलभूत अधिकार)
⚠️ पर्याय (2) मार्गदर्शक तत्वे (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) राष्ट्रपतीची निवडणूक पद्धत (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) राज्यसभेवर सदस्यांचे राष्ट्रपतीद्वारे नामनिर्देशन (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'संविधानाचा अर्थ, स्वरूप व महत्त्व' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१
१. संविधानाचा अर्थ, स्वरूप व महत्त्व By OM
भारतीय संविधान हा भारताचा सर्वोच्च कायदा आहे. राज्यव्यवस्था म्हणजे देशाचा राज्यकारभार चालवणारी शासनसंस्था व तिची विविध अंगे (कायदेमंडळ, कार्यकारी मंडळ व न्यायमंडळ) यांच्यातील संबंधांचा अभ्यास होय. MPSC परीक्षेत या घटकावर पायाभूत संकल्पना विचारल्या जातात.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | संविधान हा देशाचा सर्वोच्च कायदा असून देशातील इतर सर्व कायदे संविधानाला सुसंगत असावे लागतात. |
| 2 | भारताने सांसदीय शासन प्रणाली (Parliamentary System) ब्रिटनच्या राज्यघटनेवरून स्वीकारली आहे. |
| 3 | संविधानात ३ मुख्य अंगे आहेत: १) कायदेमंडळ (संसद/विधानमंडळ), २) कार्यकारी मंडळ (राष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्री), ३) स्वतंत्र न्यायमंडळ (सर्वोच्च व उच्च न्यायालये). |
| 4 | डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना 'भारतीय संविधानाचे शिल्पकार' (Father of the Indian Constitution) मानले जाते. |
| 5 | २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी संविधान स्वीकृत झाले (संविधान दिन) आणि २६ जानेवारी १९५० पासून पूर्णतः अमलात आले. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'संविधानाचा अर्थ, स्वरूप व महत्त्व' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'मूलभूत अधिकार' हे असून ते 'संविधानाचा अर्थ, स्वरूप व महत्त्व' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'संविधानाचा अर्थ, स्वरूप व महत्त्व' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.