पुढीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे? अ) राज्य लोकसेवा आयोगाचे सदस्य त्यांच्या पदावर रुजू झाल्यापासून 6 वर्षाचा कालावधी पूर्ण करेपर्यंत किंवा 62 वर्षे वयापर्यंत पदावर कार्यरत राहू शकतात. ब) जर एखादा सदस्य निवृत्तीनंतर महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाचा अध्यक्ष म्हणून नियुक्त झाला तर त्याचे वय कितीही असले तरी त्याला अधिकचा सहा वर्षाचा कार्यकाल मिळतो. पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following statements is correct?
a) A member of a State Public Service Commission holds office for a term of 6 years from the date on which he enters upon his office or until he attains the age of 62 years, whichever is earlier.
b) If a member is appointed as Chairman of MPSC after retirement, he gets an additional term of six years irrespective of his age.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (१) अ योग्य आहे
राज्य लोकसेवा आयोगाच्या कार्यकाळाबाबत केवळ विधान 'अ' योग्य आहे, तर विधान 'ब' चुकीचे आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान 'अ' योग्य: भारतीय संविधानाच्या कलम ३१६(२) अन्वये राज्य लोकसेवा आयोगाचा (SPSC/MPSC) अध्यक्ष किंवा सदस्य पदावर रुजू झाल्याच्या तारखेपासून ६ वर्षांचा कालावधी किंवा वयाची ६२ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत (यापैकी जे आधी घडेल तोपर्यंत) पदावर राहू शकतो. (टीप: मूळ राज्यघटनेत वयोमर्यादा ६० वर्षे होती, ती ४१ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९७६ द्वारे ६२ वर्षे करण्यात आली).
•
विधान 'ब' अयोग्य: संविधानाच्या कलम ३१६(२) मधील ६२ वर्षांची कमाल वयोमर्यादा ही परिपूर्ण व अंतिम (Absolute) आहे. जरी एखाद्या सदस्याची आयोगाचा अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती झाली, तरी तो वयाची ६२ वर्षे पूर्ण होताच निवृत्त होतो; त्याला 'वयाचा विचार न करता अतिरिक्त ६ वर्षे मिळतात' हे विधान पूर्णपणे असत्य व घटनाबाह्य आहे.
•
म्हणून पर्याय (१) अ योग्य आहे हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: कार्यकाळ तुलना:
•
UPSC (केंद्रीय आयोग): ६ वर्षे किंवा वयाची ६५ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत.
•
SPSC (राज्य आयोग): ६ वर्षे किंवा वयाची ६२ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत (४१ वी घटनादुरुस्ती, १९७६).
•
JSPSC (संयुक्त आयोग): ६ वर्षे किंवा वयाची ६२ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) a is correct
Regarding the tenure of members of a State Public Service Commission, only statement 'a' is correct, while statement 'b' is false.
Detailed Analysis:
•
Statement a is correct: Under Article 316(2) of the Constitution, a member of a State Public Service Commission (SPSC) holds office for a term of 6 years from the date of assumption of office or until he attains the age of 62 years, whichever is earlier (raised from 60 to 62 years by the 41st Constitutional Amendment Act, 1976).
•
Statement b is incorrect: The constitutional retirement age ceiling of 62 years is absolute. Even if an existing member is appointed as Chairman of the Commission, his tenure cannot exceed his 62nd birthday. He does not obtain a fresh six-year term irrespective of age.
•
Therefore, Option (1) a is correct is validated.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Comparison of Tenure under Article 316:
•
UPSC: 6 years or 65 years of age.
•
SPSC: 6 years or 62 years of age (amended by 41st Amendment, 1976).
•
JSPSC: 6 years or 62 years of age.