पुढील विधानांपैकी कोणते योग्य आहे ? (a) 'अग्रणी बँक योजना' 1959 मध्ये सुरू करण्यात आली. (b) वित्त पुरवठ्याकरिता प्रादेशिक स्तरावरील पुरवठ्याची गरज लक्षात घेऊन ‘अग्रणी बँक योजना' सुरू करण्यात आली. पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following statements is correct? (a) The 'Agrani Bank Scheme' was introduced in 1959. (b) The 'Agrani Bank Scheme' was introduced in view of the need for a regional level supply of finance. Alternative Answers:
योग्य उत्तर: पर्याय (2) केवळ (b)
स्पष्टीकरण:
•
विधान (a) चुकीचे आहे: ‘अग्रणी बँक योजना’ (Lead Bank Scheme) डिसेंबर 1969 मध्ये सुरू करण्यात आली होती (1959 मध्ये नाही). प्रा. धनंजयराव गाडगीळ अभ्यास गट (1969) आणि एफ. के. एफ. नरिमन समिती (1969) यांच्या शिफारशींवरून ही योजना रिझर्व्ह बँकेने आखली.
•
विधान (b) बरोबर आहे: ग्रामीण व निमशहरी भागात संस्थात्मक वित्तपुरवठ्याची प्रादेशिक गरज ओळखून, प्रादेशिक विषमता दूर करण्यासाठी आणि बँकिंग सेवा नसलेल्या भागांत बँकांचा विस्तार करण्यासाठी अग्रणी बँक योजना सुरू करण्यात आली.
•
या योजनेनुसार देशातील प्रत्येक जिल्ह्यासाठी एक व्यापारी बँक ‘अग्रणी बँक’ (Lead Bank) म्हणून नेमण्यात आली, जिने त्या जिल्ह्याचा समग्र आर्थिक पाहणी अहवाल तयार करून पत आराखडा (Credit Plan) राबवणे अपेक्षित होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
अग्रणी बँक योजना (Lead Bank Scheme): 1969 मध्ये सुरू.
•
शिफारस: गाडगीळ समिती (Gadgil Study Group) आणि नरिमन समिती (Nariman Committee).
•
मूलभूत घटक: प्रत्येक जिल्ह्यासाठी एक विशिष्ट बँक 'लीड बँक' म्हणून काम करते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) (b) only
Explanation:
•
Statement (a) is incorrect: The Lead Bank Scheme was introduced in December 1969 (not 1959) by the Reserve Bank of India, following recommendations of the Gadgil Study Group on Organizational Framework for the Implementation of Social Objectives (1969) and the F.K.F. Nariman Committee (1969).
•
Statement (b) is correct: The scheme was formulated to address spatial disparities in banking, identifying regional credit needs and unbanked pockets, and deploying bank finance on an area approach basis.
•
Under this scheme, individual administrative districts were allotted to specific commercial banks (called "Lead Banks") to act as pace-setters in mobilizing deposits and expanding branch networks.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Lead Bank Scheme: Launched in 1969.
•
Key Committees: Gadgil Study Group and Nariman Committee.
•
Administrative unit: The District is the basic unit adopted by the lead bank.