अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातीच्या पदोन्नतीच्या बाबतीत आरक्षणाच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ? विधान I: वरील बाब पार पाडण्यासाठी भारतीय संविधानाच्या कलम 18 मध्ये नवीन कलम (11 A) समाविष्ट करून दुरुस्ती करण्यात आली. विधान II: वरील बाब पार पाडण्यासाठी भारतीय संविधानाच्या कलम 18 मध्ये नवीन कलम (11 AB) समाविष्ट करून दुरुस्ती करण्यात आली. पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following statements is correct regarding reservation in matters of promotion for Scheduled Castes and Scheduled Tribes?
Statement I: To accomplish the above, an amendment was made to Article 18 of the Indian Constitution by inserting a new clause (11 A).
Statement II: To accomplish the above, an amendment was made to Article 18 of the Indian Constitution by inserting a new clause (11 AB).
Alternative Answers:
पदोन्नतीमधील आरक्षण आणि घटनादुरुस्ती (कलम १६):
१.
विहित घटनात्मक तरतुदी:
•
भारतीय संविधानात पदोन्नतीमधील आरक्षण (Reservation in Promotion) अनुच्छेद १६(४A) द्वारे ७७ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९९५ अन्वये समाविष्ट करण्यात आले.
•
त्यानंतर ८१ व्या घटनादुरुस्तीने अनुशेष (Backlog) जागांसाठी अनुच्छेद १६(४B) जोडण्यात आले.
•
अनुच्छेद १८ हे 'किताबांची समाप्ती' (Abolition of Titles) या मूलभूत हक्काशी संबंधित आहे. अनुच्छेद १८ मध्ये पदोन्नतीमधील आरक्षणाची कोणतीही तरतूद नाही.
२.
विधानांचे मूल्यमापन:
•
विधान I: कलम १८ मध्ये (11 A) समाविष्ट करण्यात आले - असत्य.
•
विधान II: कलम १८ मध्ये (11 AB) समाविष्ट करण्यात आले - असत्य.
म्हणून, दोन्ही विधाने असत्य आहेत (पर्याय ४).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
पदोन्नतीमधील आरक्षण कलम १६(४A) आणि अनुशेष भरती कलम १६(४B) मध्ये आहे; कलम १८ हे 'किताबे नष्ट करणे' (Abolition of Titles) याबद्दल आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Reservation in Matters of Promotion (Article 16 vs Article 18):
1.
Constitutional Provisions:
•
Reservation in matters of promotion for Scheduled Castes and Scheduled Tribes is provided under Article 16(4A) (inserted by the 77th Constitutional Amendment Act, 1995).
•
Backlog carry-forward vacancies are governed by Article 16(4B) (inserted by the 81st Amendment Act, 2000).
•
Article 18 deals exclusively with the 'Abolition of Titles' under Fundamental Rights. It has no connection with reservations.
2.
Evaluation:
•
Statement I is completely false (claims amendment to Article 18).
•
Statement II is completely false (claims amendment to Article 18).
Therefore, both statements are false (Option 4).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Reservation in promotion is enacted under Article 16(4A), never under Article 18.