अचूक उत्तर: पर्याय (४) वरीलपैकी कोणतेही नाही
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधानांची सविस्तर तपासणी:
•
विधान (१) योग्य आहे: भारतीय राज्यघटनेत राष्ट्रपतींना स्पष्टपणे कोणतेही घटनात्मक स्वेच्छाधिकार (Discretionary powers) दिलेले नाहीत; ते नेहमी मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्याने बांधलेले असतात (कलम ७४(१)).
•
विधान (२) योग्य आहे: संविधानाच्या अनुच्छेद १६४(१) नुसार मंत्र्यांची नियुक्ती मुख्यमंत्र्यांच्या सल्ल्यानेच राज्यपाल करतात. जोपर्यंत न्यायालय एखाद्या व्यक्तीला अपात्र ठरवत नाही, तोपर्यंत मुख्यमंत्र्यांना असा सल्ला देण्यापासून रोखण्याची कोणतीही घटनात्मक यंत्रणा नाही (सर्वोच्च न्यायालय निकाल: मनोज नरुला खटला, २०१४).
•
विधान (३) योग्य आहे: त्रिशंकू किंवा स्पष्ट बहुमत नसलेल्या स्थितीत राज्यपाल विधानसभेत बहुमत मिळवू शकणाऱ्या व्यक्तीची मुख्यमंत्री म्हणून निवड करू शकतात आणि ही कृती केवळ या कारणास्तव दुर्भावनापूर्ण (Malafide) ठरवता येत नाही.
•
तिन्ही विधाने कायदेशीर व घटनात्मकदृष्ट्या योग्य असल्याने यांपैकी कोणतेही विधान चुकीचे नाही; म्हणून पर्याय (४) वरीलपैकी कोणतेही नाही हे अचूक उत्तर आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
राष्ट्रपतींना राज्यघटनेत कोणतेही व्यक्त विवेकाधिकार नाहीत (कलम ७४(१) नुसार सल्ला बंधनकारक).
•
राज्यपालांना कलम १६३(१) व १६३(२) नुसार संविधानाने व्यक्त विवेकाधिकार दिलेले आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) None of the above
Detailed Analysis:
•
Evaluation of Statements:
•
Statement (1) is correct: Unlike the Governor (Article 163), the Constitution does not explicitly confer any express discretionary powers on the President; under Article 74(1), the President acts on ministerial advice.
•
Statement (2) is correct: Under Article 164(1), Ministers are appointed on the advice of the Chief Minister. Constitutionally, courts/governors cannot restrain the CM from recommending someone unless disqualified by law (Manoj Narula case, 2014).
•
Statement (3) is correct: The Governor has situational discretion in appointing a Chief Minister likely to command a majority, and exercising this discretion does not by itself establish mala fides.
•
Since statements (1), (2), and (3) are all correct, none of the statements is incorrect. Hence, option (4) is the correct answer.
📌 MPSC Exam Tip:
•
The President has no express constitutional discretionary powers (Article 74(1)).
•
The Governor is expressly endowed with constitutional discretion under Article 163(1) & (2).
