🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Tax Assistant Mains 2018 MEDIUM

खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?

EN Which of the following statements is incorrect? 1: The maximum strength of the Legislative Council is one-third of the total strength of the Legislative Assembly. 2: The Constitution of India has fixed the minimum strength of the Legislative Council at 40. 3: The authority to alter the composition of the Legislative Council rests with the President. 4: According to the Constitution of Jammu and Kashmir, there were 36 members in the Legislative Council of Jammu and Kashmir.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

विधान परिषदेतील सदस्यांची कमाल संख्या विधानसभेच्या एकूण सदस्य संख्येच्या एक तृतीयांश असते.

The maximum strength of the Legislative Council is one-third of the total strength of the Legislative Assembly.

भारतीय राज्यघटनेने विधान परिषदेतील सदस्यांची किमान संख्या 40 निश्चित केलेली आहे.

The Constitution of India has fixed the minimum strength of the Legislative Council at 40.

विधान परिषदेच्या संरचनेमध्ये बदल करण्याचा अधिकार राष्ट्रपतीस आहे.

The authority to alter the composition of the Legislative Council rests with the President.

जम्मू-काश्मीर राज्याच्या राज्यघटनेनुसार जम्मू आणि काश्मिरच्या विधान परिषदेत 36 सदस्य आहेत.

According to the Constitution of Jammu and Kashmir, there were 36 members in the Legislative Council of Jammu and Kashmir.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (३) विधान परिषदेच्या संरचनेमध्ये बदल करण्याचा अधिकार राष्ट्रपतीस आहे.

सविस्तर विश्लेषण:

• विधान परिषदेच्या रचनेसंबंधी विधानांचे विश्लेषण:

• विधान १ बरोबर आहे: कलम १७१(१) नुसार विधान परिषदेची कमाल सदस्य संख्या विधानसभेच्या एकूण सदस्य संख्येच्या १/३ पेक्षा जास्त असणार नाही.

• विधान २ बरोबर आहे: कलम १७१(१) नुसार विधान परिषदेची किमान सदस्य संख्या ४० निश्चित करण्यात आली आहे.

• विधान ३ चुकीचे (अयोग्य) आहे: अनुच्छेद १७१(२) नुसार विधान परिषदेच्या संरचनेमध्ये (Composition) बदल करण्याचा अधिकार राष्ट्रपतींना नसून संसदेला कायद्याद्वारे (Parliament by law) आहे.

• विधान ४ बरोबर आहे: पूर्वीच्या जम्मू आणि काश्मीरच्या स्वतःच्या संविधानातील कलम ५० नुसार जम्मू आणि काश्मीर विधान परिषदेत ३६ सदस्य होते.

• म्हणून विचारलेल्या प्रश्नानुसार चुकीचे विधान पर्याय (३) आहे.

• पर्याय (३) हे अचूक उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• कलम १७१(२): विधान परिषदेच्या संरचनेत बदल करण्याचा अधिकार संसदेला कायद्याद्वारे आहे, राष्ट्रपतींना नाही.

• विधानपरिषद किमान संख्या: ४०, कमाल संख्या: विधानसभेच्या १/३.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) The authority to alter the composition of the Legislative Council rests with the President.

Detailed Analysis:

• Analysis of Statements regarding Legislative Council:

• Statement 1 is correct: Under Article 171(1), the maximum strength cannot exceed one-third of the Legislative Assembly strength.

• Statement 2 is correct: Under Article 171(1), the minimum strength is fixed at 40 members.

• Statement 3 is INCORRECT: Under Article 171(2), until Parliament provides otherwise by law, the composition shall be as provided in clause (3). Thus, the authority to alter the composition of the Legislative Council belongs to Parliament by law, NOT to the President.

• Statement 4 is correct: Section 50 of the former Constitution of Jammu and Kashmir fixed the Council's strength at 36 members.

• Hence, Option (3) is incorrect and is the correct answer.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• Article 171(2): Parliament alone has the power to change the composition of a Legislative Council by law (not the President).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) विधान परिषदेतील सदस्यांची कमाल संख्या विधानसभेच्या एकूण सदस्य संख्येच्या एक तृतीयांश असते. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) भारतीय राज्यघटनेने विधान परिषदेतील सदस्यांची किमान संख्या 40 निश्चित केलेली आहे. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) विधान परिषदेच्या संरचनेमध्ये बदल करण्याचा अधिकार राष्ट्रपतीस आहे. (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (३) विधान परिषदेच्या संरचनेमध्ये बदल करण्याचा अधिकार राष्ट्रपतीस आहे.**[/gold]

✗ पर्याय (4) जम्मू-काश्मीर राज्याच्या राज्यघटनेनुसार जम्मू आणि काश्मिरच्या विधान परिषदेत 36 सदस्य आहेत. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'विधान परिषदेच्या संरचनेमध्ये बदल करण्याचा अधिकार राष्ट्रपतीस आहे.' हे असून ते 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन