खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?
EN
Which of the following statements is incorrect?
1) Freedom of speech and expression is not absolute.
2) The right to remain silent is also implicit in the freedom of speech.
3) The Right to Information is an integral part of the freedom of expression.
4) Flying the National Flag is a form of expression that does not fall within the scope of Article 19(1)(a).
अचूक उत्तर: पर्याय (4) राष्ट्रीय ध्वज फडकावणे हे अभिव्यक्तीचे प्रतिक आहे जे अनुच्छेद 19 (1) अ च्या कक्षेमध्ये येत नाही.
सविस्तर विश्लेषण:
•
पर्याय (4) चुकीचे विधान (योग्य उत्तर): युनियन ऑफ इंडिया वि. नवीन जिंदाल (2004) या ऐतिहासिक खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्टपणे निकाल दिला की, सन्मानाने आणि प्रतिष्ठेने राष्ट्रध्वज फडकवणे हा प्रत्येक नागरिकाचा कलम 19(1)(a) अन्वये भाषण व अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचाच भाग असलेला मूलभूत हक्क आहे. त्यामुळे हे कलम 19(1)(a) च्या कक्षेत येत नाही हे विधान चुकीचे आहे.
•
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1) बरोबर: भाषण आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य अनिबंध नाही; कलम 19(2) अंतर्गत त्यावर 8 कारणांवरून वाजवी बंधने घालता येतात.
•
पर्याय (2) बरोबर: बिजॉय इमॅन्युएल वि. केरळ राज्य (1986) (राष्ट्रगीत खटला) मध्ये शांत राहण्याचा अधिकार (Right to remain silent) हा देखील अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यात अंतर्भूत असल्याचे ठरवले गेले.
•
पर्याय (3) बरोबर: माहितीचा अधिकार (Right to Information) हा कलम 19(1)(a) चा अविभाज्य भाग आहे असे सर्वोच्च न्यायालयाने विविध निकालांत प्रस्थापित केले आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: नवीन जिंदाल खटल्यानुसार (2004) राष्ट्रध्वज फडकवणे हा कलम 19(1)(a) अंतर्गत मूलभूत हक्क आहे. बिजॉय इमॅन्युएल खटल्यानुसार (1986) शांत राहण्याचा हक्क हाही कलम 19(1)(a) चा भाग आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Flying the National Flag is a form of expression that does not fall within the scope of Article 19(1)(a).
Detailed Analysis:
•
Option (4) is incorrect (Correct Answer): In *Union of India v. Naveen Jindal (2004)*, the Supreme Court held that flying the National Flag with dignity and respect is a fundamental right of every citizen flowing directly from Article 19(1)(a) as an expression of allegiance and pride. Hence, stating that it does not fall under Article 19(1)(a) is incorrect.
•
Analysis of other options:
•
Option (1) is correct: Freedom of speech and expression is not absolute; it is subject to reasonable restrictions under Article 19(2).
•
Option (2) is correct: In *Bijoe Emmanuel v. State of Kerala (1986)*, the Supreme Court recognized the right to remain silent as part of freedom of speech.
•
Option (3) is correct: The Right to Information is an intrinsic part of freedom of speech and expression under Article 19(1)(a).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Landmark Article 19(1)(a) precedents: Flying the National Flag (*Naveen Jindal, 2004*), Right to silence (*Bijoe Emmanuel, 1986*), and Right to Information (*State of UP v. Raj Narain, 1975*).