🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Forest Service Mains 2019 MEDIUM

परिसीमन आयोगासंदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?

EN Which of the following statements is incorrect regarding the Delimitation Commission?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

परिसीमन आयोगाच्या आदेशांना न्यायालयात आव्हान देता येत नाही.

Orders of the Delimitation Commission cannot be challenged in any court of law.

जेंव्हा परिसीमन आयोगाचे आदेश लोकसभेपुढे सादर केले जातात, तेंव्हा लोकसभा त्या आदेशात कांहीही बदल करू शकत नाही.

When orders of the Delimitation Commission are laid before the Lok Sabha, the Lok Sabha cannot make any modifications to those orders.

सध्याच्या मतदारसंघांचे परिसीमन हे 2011 च्या जनगणेनच्या आधारावर झालेले आहे.

The delimitation of current constituencies has been done on the basis of the 2011 census.

वरीलपैकी एकही नाही

None of the above

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (3) सध्याच्या मतदारसंघांचे परिसीमन हे 2011 च्या जनगणेनच्या आधारावर झालेले आहे.

परिसीमन आयोग (Delimitation Commission) संदर्भातील विश्लेषण:

• विधान 1 बरोबर आहे: कलम 329 अन्वये परिसीमन आयोगाच्या आदेशांना कायद्याचे बळ असते आणि त्यांना कोणत्याही न्यायालयात आव्हान देता येत नाही.

• विधान 2 बरोबर आहे: परिसीमन आयोगाचे आदेश लोकसभा आणि संबंधित राज्य विधानसभेसमोर ठेवले जातात, तेव्हा ते त्यात कोणतीही दुरुस्ती किंवा फेरबदल करू शकत नाहीत.

• विधान 3 चुकीचे आहे: सध्या अस्तित्वात असलेले मतदारसंघांचे क्षेत्रीय परिसीमन हे 2001 च्या जनगणनेच्या आधारावर कुलदीप सिंग यांच्या अध्यक्षतेखालील परिसीमन आयोगाने (2002) केलेले आहे (87 वी घटनादुरुस्ती कायदा, 2003). हे परिसीमन 2011 च्या जनगणनेवर आधारित नाही!

• तसेच, एकूण लोकसभा जागांची संख्या ही 84 व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 2001 नुसार 1971 च्या जनगणनेनुसार 2026 नंतरच्या पहिल्या जनगणनेपर्यंत गोठवण्यात आलेली आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• आजवरचे 4 परिसीमन आयोग: 1952, 1962, 1972 आणि 2002.

• अध्यक्षपद: सर्वोच्च न्यायालयाचे निवृत्त न्यायाधीश भूषवतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) The delimitation of current constituencies has been done on the basis of the 2011 census.

Analysis of Delimitation Commission:

• Statement 1 is correct: Under Article 329, orders issued by the Delimitation Commission have the force of law and cannot be questioned in any court.

• Statement 2 is correct: When the orders are laid before the Lok Sabha and State Legislative Assemblies, no modifications or amendments can be made by them.

• Statement 3 is incorrect: The current territorial delimitation of parliamentary and assembly constituencies was carried out based on the 2001 Census by the Delimitation Commission headed by Justice Kuldip Singh under the 87th Constitutional Amendment Act, 2003 (not the 2011 Census).

• Total seats in the Lok Sabha remain frozen on the basis of the 1971 Census until the first census after 2026 (84th Amendment, 2001).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• Four Delimitation Commissions so far: 1952, 1962, 1972, and 2002.

• Headed by a retired Supreme Court judge.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) परिसीमन आयोगाच्या आदेशांना न्यायालयात आव्हान देता येत नाही. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) जेंव्हा परिसीमन आयोगाचे आदेश लोकसभेपुढे सादर केले जातात, तेंव्हा लोकसभा त्या आदेशात कांहीही बदल करू शकत नाही. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) सध्याच्या मतदारसंघांचे परिसीमन हे 2011 च्या जनगणेनच्या आधारावर झालेले आहे. (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (3) सध्याच्या मतदारसंघांचे परिसीमन हे 2011 च्या जनगणेनच्या आधारावर झालेले आहे.**[/gold]

✗ पर्याय (4) वरीलपैकी एकही नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय संसद: लोकसभा, राज्यसभा व संसदीय समित्या घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'सध्याच्या मतदारसंघांचे परिसीमन हे 2011 च्या जनगणेनच्या आधारावर झालेले आहे.' हे असून ते 'भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

परिसीमन आयोगासंदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन