🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2022 MEDIUM

खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?

EN Which of the following statements is incorrect regarding the passage of ordinary bills in the State Legislature? (1) If an ordinary bill passed by the Legislative Assembly is rejected by the Legislative Council or not passed within three months, the Assembly may pass the bill again and transmit it to the Council. (2) On this second occasion, if the same bill is rejected by the Legislative Council or not passed within 14 days, the bill is deemed to have been passed by both Houses. (3) If a bill originating and passed by the Legislative Council is transmitted to the Legislative Assembly and rejected by the Assembly, the bill comes to an end. (4) None of the above

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

जर विधान सभेने मंजूर केलेले सामान्य विधेयक ( ordinary bill) विधान परिषदेने फेटाळले अथवा तीन महिन्यात मंजूरही केले नाही तर विधान सभा पुन्हा ते विधेयक मंजूर करुन विधान परिषदेकडे पाठविते.

If an ordinary bill passed by the Legislative Assembly is rejected by the Legislative Council or not passed within three months, the Assembly may pass the bill again and transmit it to the Council.

दुसऱ्या प्रसंगात जर तेच विधेयक पुन्हा विधान परिषदेने फेटाळले अथवा 14 दिवसांच्या आत मंजूर केले नाही तर ते विधेयक दोन्ही सभागृहांनी मंजूर केले आहे असे समजले जाते.

On this second occasion, if the same bill is rejected by the Legislative Council or not passed within 14 days, the bill is deemed to have been passed by both Houses.

जर विधान परिषदेने मंजूर केलेले विधेयक विधान सभेकडे मंजूरीसाठी पाठविले आणि ते विधान सभेने फेटाळले तर त्या विधेयकाचा तेथेच अंत होतो.

If a bill originating and passed by the Legislative Council is transmitted to the Legislative Assembly and rejected by the Assembly, the bill comes to an end.

वरीलपैकी एकही नाही

None of the above

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

उत्तर: पर्याय (२)

स्पष्टीकरण:

१. विधान (२) चुकीचे आहे: संविधानाच्या कलम १९७(२) नुसार, जेव्हा विधानसभेने दुसऱ्यांदा मंजूर केलेले सामान्य विधेयक विधान परिषदेकडे पाठविले जाते, तेव्हा विधान परिषदेने ते फेटाळल्यास किंवा १ महिन्याच्या (३० दिवस) आत मंजूर न केल्यास ते विधेयक दोन्ही सभागृहांनी मंजूर केले आहे असे मानले जाते. '१४ दिवस' ही कालमर्यादा केवळ अर्थ विधेयकासाठी (Money Bill) लागू असते, सामान्य विधेयकासाठी नाही.

२. इतर विधाने बरोबर आहेत:

• पहिल्या फेरीत विधान परिषद सामान्य विधेयक ३ महिने रोखू शकते; त्यानंतर विधानसभा ते पुन्हा मंजूर करून पाठवू शकते (कलम १९७(१)).

• विधान परिषदेत उगम पावून विधानसभेकडे गेलेले विधेयक जर विधानसभेने फेटाळले तर ते तत्काळ संपुष्टात येते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

सामान्य विधेयकावर विधान परिषदेचा अधिकार केवळ विलंबाचा (Suspensive Veto) असतो: पहिल्या फेरीत ३ महिने आणि दुसऱ्या फेरीत १ महिना (एकूण ४ महिने). १४ दिवसांची मुदत ही केवळ अर्थ विधेयकासाठी (कलम १९८) असते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Answer: Option (2)

Explanation:

1. Statement (2) is incorrect: Under Article 197(2) of the Indian Constitution, when an ordinary bill is passed a second time by the Legislative Assembly and transmitted to the Legislative Council, if the Council rejects it or fails to pass it within one month (not 14 days), the bill is deemed to have been passed by both Houses in the form passed by the Assembly. The 14-day limit applies strictly to Money Bills under Article 198.

2. Other statements are correct:

• In the first instance, the Council can detain an ordinary bill for up to 3 months.

• If a bill originates in the Legislative Council and is rejected by the Legislative Assembly, the bill meets its end immediately.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Legislative Council delay limits for ordinary bills: 1st instance = 3 months; 2nd instance = 1 month (Total = 4 months). Money bills = 14 days.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) जर विधान सभेने मंजूर केलेले सामान्य विधेयक ( ordinary bill) विधान परिषदेने फेटाळले अथवा तीन महिन्यात मंजूरही केले नाही तर विधान सभा पुन्हा ते विधेयक मंजूर करुन विधान परिषदेकडे पाठविते. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) दुसऱ्या प्रसंगात जर तेच विधेयक पुन्हा विधान परिषदेने फेटाळले अथवा 14 दिवसांच्या आत मंजूर केले नाही तर ते विधेयक दोन्ही सभागृहांनी मंजूर केले आहे असे समजले जाते. (अचूक उत्तर): उत्तर:** पर्याय (२)

⚠️ पर्याय (3) जर विधान परिषदेने मंजूर केलेले विधेयक विधान सभेकडे मंजूरीसाठी पाठविले आणि ते विधान सभेने फेटाळले तर त्या विधेयकाचा तेथेच अंत होतो. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) वरीलपैकी एकही नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'दुसऱ्या प्रसंगात जर तेच विधेयक पुन्हा विधान परिषदेने फेटाळले अथवा 14 दिवसांच्या आत मंजूर केले नाही तर ते विधेयक दोन्ही सभागृहांनी मंजूर केले आहे असे समजले जाते.' हे असून ते 'विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन