🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Tax Assistant Pre 2016 MEDIUM

खालीलपैकी कोणते विधान चूकीचे आहे?

EN Which of the following statements is INCORRECT regarding the Preamble? (1) The Preamble indicates the source of authority of the Constitution. (2) The Preamble is not enforceable by courts. (3) The Preamble is not a source of power to the legislature. (4) The Preamble imposes restrictions on the powers of the legislature.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

सरनामा अधिकाराचे उगमस्थान दर्शवितो.

The Preamble indicates the source of authority of the Constitution.

सरनाम्याची अंमलबजावणी न्यायालयाद्वारे करता येत नाही.

The Preamble is not enforceable by courts.

सरनामा हा विधिमंडळाच्या अधिकाराचे स्त्रोत नाही

The Preamble is not a source of power to the legislature.

सरनामा हा विधिमंडळाच्या अधिकारावर निर्बंध आणतो.

The Preamble imposes restrictions on the powers of the legislature.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ४ (सरनामा हा विधिमंडळाच्या अधिकारावर निर्बंध आणतो - हे विधान चुकीचे आहे)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

१. सरनाम्याचे कायदेशीर स्वरूप:

• विधान १ बरोबर आहे: सरनामा संविधानाच्या अधिकाराचा मूळ स्त्रोत (Source of Authority) 'भारताचे लोक' असल्याचे स्पष्ट करतो.

• विधान २ बरोबर आहे: सरनामा गैर-न्यायप्रविष्ट (Non-justiciable) आहे, म्हणजेच त्यातील तरतुदींची अंमलबजावणी न्यायालयाद्वारे थेट सक्तीने करता येत नाही.

• विधान ३ बरोबर आहे: सरनामा हा विधिमंडळासाठी (संसदेसाठी) अधिकारांचा स्वतंत्र स्त्रोत नाही.

• विधान ४ चुकीचे आहे: सरनामा विधिमंडळाच्या अधिकारांवर कोणतेही बंधन किंवा निर्बंध घालत नाही (Neither a source of power nor a source of prohibition upon powers).

२. त्यामुळे पर्याय ४ हे विधान चुकीचे (अयोग्य) ठरते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• सरनामा हा कायदेमंडळाला अधिकार देणारा स्त्रोतही नाही आणि कायदेमंडळाच्या अधिकारांवर निर्बंध आणणाराही नाही.

• कायद्यातील अस्पष्ट तरतुदींचा अर्थ लावण्यासाठी (Interpretation of ambiguous statutory provisions) न्यायालयांना सरनाम्यातील उद्दिष्टांचे मोठे साहाय्य होते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 4 (The Preamble imposes restrictions on the powers of the legislature - INCORRECT)

Detailed Explanation:

1. Legal Status of the Preamble:

• Statement 1 is correct: It reveals the source of constitutional authority—*"We, the People of India"*.

• Statement 2 is correct: It is non-justiciable; its provisions are not directly enforceable in a court of law.

• Statement 3 is correct: It is neither a direct source of legislative power nor does it confer independent powers on the Legislature.

• Statement 4 is FALSE: The Preamble does NOT impose any restrictions or prohibitions on the powers of the legislature.

2. In *Berubari (1960)* and *Kesavananda (1973)*, the Supreme Court unequivocally confirmed: "The Preamble is neither a source of power to legislature nor a prohibition upon the powers of legislature."

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• The Preamble acts as an interpretive guide for the judiciary whenever statutory wording is ambiguous, but cannot override express constitutional articles.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) सरनामा अधिकाराचे उगमस्थान दर्शवितो. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) सरनाम्याची अंमलबजावणी न्यायालयाद्वारे करता येत नाही. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) सरनामा हा विधिमंडळाच्या अधिकाराचे स्त्रोत नाही (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) सरनामा हा विधिमंडळाच्या अधिकारावर निर्बंध आणतो. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय ४ (सरनामा हा विधिमंडळाच्या अधिकारावर निर्बंध आणतो - हे विधान चुकीचे आहे)**

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'घटनेचा सरनामा / उद्देशपत्रिका' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: घटनेचा सरनामा / उद्देशपत्रिका

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'घटनेचा सरनामा / उद्देशपत्रिका' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'घटनेचा सरनामा / उद्देशपत्रिका' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'घटनेचा सरनामा / उद्देशपत्रिका' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'सरनामा हा विधिमंडळाच्या अधिकारावर निर्बंध आणतो.' हे असून ते 'घटनेचा सरनामा / उद्देशपत्रिका' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'घटनेचा सरनामा / उद्देशपत्रिका' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

खालीलपैकी कोणते विधान चूकीचे आहे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन