🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Tax Assistant Mains 2018 MEDIUM

राज्य विधिमंडळाच्या विशेषाधिकाराबाबत खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?

EN Which of the following statements is incorrect regarding the privileges of the State Legislature? 1: The Constitution confers the privileges of the State Legislature also on persons who participate and speak in the proceedings of the House. 2: Since the Governor is also an integral part of the State Legislature, he is also conferred the privileges of the State Legislature. 3: No person can be arrested within the precincts of the House without the permission of the Presiding Officer of the House. 4: None of the above

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

राज्य विधिमंडळाच्या सभागृहाच्या कामकाजात सहभागी होणाऱ्या आणि भाषण करणाऱ्या व्यक्तिंनाही राज्यघटनेने राज्य विधिमंडळाचे विशेष अधिकार दिले आहेत.

The Constitution confers the privileges of the State Legislature also on persons who participate and speak in the proceedings of the House.

राज्यपाल हा देखील राज्य विधिमंडळाचा एकात्मिक भाग असल्याने त्यांनाही राज्य विधिमंडळाचे विशेष अधिकार दिले आहेत.

Since the Governor is also an integral part of the State Legislature, he is also conferred the privileges of the State Legislature.

सभागृहाच्या प्रमुखाच्या अनुमतीशिवाय गृहाच्या आवारात कोणत्याही व्यक्तिला अटक करता येत नाही.

No person can be arrested within the precincts of the House without the permission of the Presiding Officer of the House.

वरीलपैकी एकही नाही

None of the above

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) राज्यपाल हा देखील राज्य विधिमंडळाचा एकात्मिक भाग असल्याने त्यांनाही राज्य विधिमंडळाचे विशेष अधिकार दिले आहेत.

सविस्तर विश्लेषण:

• अनुच्छेद १९४ - राज्य विधिमंडळाचे विशेषाधिकार:

• विधान १ बरोबर आहे: अनुच्छेद १९४(४) नुसार, राज्यघटनेने राज्य विधिमंडळाचे विशेषाधिकार केवळ सदस्यांनाच नव्हे, तर ज्या व्यक्तींना सभागृहात बोलण्याचा व कामकाजात भाग घेण्याचा अधिकार आहे (उदा. मंत्री आणि राज्याचा महाधिवक्ता) त्यांनाही दिलेले आहेत.

• विधान २ चुकीचे (अयोग्य) आहे: राज्यपाल हे जरी राज्य विधिमंडळाचा अविभाज्य भाग असले, तरी त्यांना कलम १९४ खालील विधिमंडळाचे विशेषाधिकार लागू होत नाहीत! राज्यपालांना कलम ३६१ अंतर्गत स्वतंत्र घटनात्मक संरक्षण व विशेषाधिकार देण्यात आले आहेत.

• विधान ३ बरोबर आहे: सभागृहाच्या पीठासीन अधिकाऱ्यांच्या (अध्यक्ष/सभापती) पूर्वपरवानगीशिवाय सभागृहाच्या आवारात (Precincts of the House) कोणत्याही व्यक्तीला (सदस्य असो वा बाहेरचा) दिवाणी किंवा फौजदारी प्रकरणात अटक करता येत नाही.

• म्हणून विचारलेल्या प्रश्नानुसार अयोग्य विधान पर्याय (२) आहे.

• पर्याय (२) हे अचूक उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• कलम १९४: राज्य विधिमंडळाचे व सदस्यांचे विशेषाधिकार (मंत्री व महाधिवक्त्यासह).

• राज्यपाल विधिमंडळाचे भाग असूनही त्यांना कलम १९४ चे विशेषाधिकार नसतात; त्यांना कलम ३६१ अन्वये संरक्षण असते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) Since the Governor is also an integral part of the State Legislature, he is also conferred the privileges of the State Legislature.

Detailed Analysis:

• Article 194 - Privileges of the State Legislature:

• Statement 1 is correct: Under Article 194(4), the privileges of the House extend to all persons who by virtue of the Constitution have the right to speak and take part in the proceedings of the House or any committee thereof (Ministers and the Advocate General).

• Statement 2 is INCORRECT: Even though the Governor is an integral part of the State Legislature under Article 168, he is NOT covered under the parliamentary privileges of Article 194. The Governor enjoys separate personal and constitutional immunities under Article 361.

• Statement 3 is correct: No person (member or stranger) can be arrested or served with legal process within the precincts of the House without the prior permission of the Presiding Officer.

• Therefore, statement (2) is incorrect and is the correct answer.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• Article 194 privileges apply to Members, Ministers, and the Advocate General.

• The Governor is exempted from Article 194; Governor's immunities are under Article 361.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) राज्य विधिमंडळाच्या सभागृहाच्या कामकाजात सहभागी होणाऱ्या आणि भाषण करणाऱ्या व्यक्तिंनाही राज्यघटनेने राज्य विधिमंडळाचे विशेष अधिकार दिले आहेत. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) राज्यपाल हा देखील राज्य विधिमंडळाचा एकात्मिक भाग असल्याने त्यांनाही राज्य विधिमंडळाचे विशेष अधिकार दिले आहेत. (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (२) राज्यपाल हा देखील राज्य विधिमंडळाचा एकात्मिक भाग असल्याने त्यांनाही राज्य विधिमंडळाचे विशेष अधिकार दिले आहेत.**[/gold]

⚠️ पर्याय (3) सभागृहाच्या प्रमुखाच्या अनुमतीशिवाय गृहाच्या आवारात कोणत्याही व्यक्तिला अटक करता येत नाही. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) वरीलपैकी एकही नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'राज्यपाल हा देखील राज्य विधिमंडळाचा एकात्मिक भाग असल्याने त्यांनाही राज्य विधिमंडळाचे विशेष अधिकार दिले आहेत.' हे असून ते 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

राज्य विधिमंडळाच्या विशेषाधिकाराबाबत खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन