🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Forest Service Mains 2016 MEDIUM

खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही? १) राज्याच्या राज्यपालांच्या अहवालाच्या आधारे अथवा राज्यपालांच्या अहवालाशिवाय अनुच्छेद 356 खाली राष्ट्रपती राजवट लादली जावू शकते. २) राष्ट्रपती राजवट लादण्याच्या निर्णयास संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची एक महिन्याच्या आत मान्यता मिळाली पाहिजे. ३) संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी मान्यता दिल्यास राष्ट्रपती राजवट सहा महिन्यापर्यंत चालू राहते. ४) राज्यशासनाने विधान सभेचा विश्वास गमावला आहे किंवा नाही या प्रश्नाचा निर्णय केवळ सभागृहाच्या पटलावरच झाला पाहिजे.

EN Which of the following statements is NOT correct? (1) President's Rule can be imposed under Article 356 on the basis of the Governor's report or without it. (2) The proclamation of President's Rule must be approved by both Houses of Parliament within one month. (3) If approved by both Houses of Parliament, President's Rule continues for six months. (4) Whether the State Government has lost the confidence of the Legislative Assembly must be tested only on the floor of the House.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

राज्याच्या राज्यपालांच्या अहवालाच्या आधारे अथवा राज्यपालांच्या अहवालाशिवाय अनुच्छेद 356 खाली राष्ट्रपती राजवट लादली जावू शकते.

President's Rule can be imposed under Article 356 on the basis of the Governor's report or without it.

राष्ट्रपती राजवट लादण्याच्या निर्णयास संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची एक महिन्याच्या आत मान्यता मिळाली पाहिजे.

The proclamation of President's Rule must be approved by both Houses of Parliament within one month.

संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी मान्यता दिल्यास राष्ट्रपती राजवट सहा महिन्यापर्यंत चालू राहते.

If approved by both Houses of Parliament, President's Rule continues for six months.

राज्यशासनाने विधान सभेचा विश्वास गमावला आहे किंवा नाही या प्रश्नाचा निर्णय केवळ सभागृहाच्या पटलावरच झाला पाहिजे.

Whether the State Government has lost the confidence of the Legislative Assembly must be tested only on the floor of the House.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय २ (राष्ट्रपती राजवट लादण्याच्या निर्णयास संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची एक महिन्याच्या आत मान्यता मिळाली पाहिजे हे विधान बरोबर नाही)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

१. विधान २ का चुकीचे आहे?

• संविधानाच्या कलम ३५६(३) नुसार राष्ट्रपती राजवटीच्या घोषणेला संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची मान्यता दोन महिन्यांच्या आत (Within Two Months) मिळणे आवश्यक असते, एका महिन्याच्या आत नव्हे (एका महिन्याची मर्यादा केवळ राष्ट्रीय आणीबाणीसाठी असते).

२. इतर विधाने पूर्णपणे सत्य आहेत:

• विधान १: राज्यपालांच्या अहवालावरून किंवा त्याशिवायही ('or otherwise') राष्ट्रपती राजवट लादता येते (कलम ३५६(१)).

• विधान ३: संसदेने मंजुरी दिल्यास राष्ट्रपती राजवट एका वेळी ६ महिन्यांपर्यंत चालू राहते.

• विधान ४: एस. आर. बोम्मई खटल्यात (१९९४) सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट निर्देश दिले आहेत की बहुमताची परीक्षा केवळ विधानसभेच्या पटलावरच (Floor of the House) झाली पाहिजे, राज्यपालांच्या व्यक्तिगत अनुमानावर नाही.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• राष्ट्रपती राजवट संसदेची मान्यता मुदत: २ महिने (साधे बहुमत).

• राष्ट्रीय आणीबाणी संसदेची मान्यता मुदत: १ महिना (विशेष बहुमत).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2 (The statement 'The proclamation of President's Rule must be approved by both Houses of Parliament within one month' is NOT correct)

Detailed Explanation:

1. Why Statement 2 is incorrect:

• Under Article 356(3), a proclamation of President's Rule must be approved by both Houses of Parliament within two months from the date of issue, NOT one month. The one-month deadline applies strictly to a National Emergency under Article 352.

2. Other Statements are fully correct:

• Statement 1: Can be imposed on Governor's report or otherwise (Article 356(1)).

• Statement 3: Parliamentary approval extends the proclamation for six months.

• Statement 4: The Supreme Court in *S. R. Bommai (1994)* held that the floor of the House is the only constitutionally valid forum to test majority.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• President's Rule parliamentary approval window: 2 months (Simple majority).

• National Emergency approval window: 1 month (Special majority).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) राज्याच्या राज्यपालांच्या अहवालाच्या आधारे अथवा राज्यपालांच्या अहवालाशिवाय अनुच्छेद 356 खाली राष्ट्रपती राजवट लादली जावू शकते. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) राष्ट्रपती राजवट लादण्याच्या निर्णयास संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची एक महिन्याच्या आत मान्यता मिळाली पाहिजे. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय २ (राष्ट्रपती राजवट लादण्याच्या निर्णयास संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची एक महिन्याच्या आत मान्यता मिळाली पाहिजे हे विधान बरोबर नाही)**

⚠️ पर्याय (3) संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी मान्यता दिल्यास राष्ट्रपती राजवट सहा महिन्यापर्यंत चालू राहते. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) राज्यशासनाने विधान सभेचा विश्वास गमावला आहे किंवा नाही या प्रश्नाचा निर्णय केवळ सभागृहाच्या पटलावरच झाला पाहिजे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'आणीबाणीविषयक तरतुदी (कलम ३५२, ३५६, ३६०)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: आणीबाणीविषयक तरतुदी (कलम ३५२, ३५६, ३६०)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'आणीबाणीविषयक तरतुदी (कलम ३५२, ३५६, ३६०)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'आणीबाणीविषयक तरतुदी (कलम ३५२, ३५६, ३६०)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'आणीबाणीविषयक तरतुदी (कलम ३५२, ३५६, ३६०)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'राष्ट्रपती राजवट लादण्याच्या निर्णयास संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची एक महिन्याच्या आत मान्यता मिळाली पाहिजे.' हे असून ते 'आणीबाणीविषयक तरतुदी (कलम ३५२, ३५६, ३६०)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'आणीबाणीविषयक तरतुदी (कलम ३५२, ३५६, ३६०)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन