🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Tax Assistant Pre 2016 MEDIUM

खालीलपैकी कोणते विधाने बरोबर नाही?

EN Which of the following statements is NOT correct? 1. The fixed term of office of the Governor is five years, but they hold office during the pleasure of the President. 2. The 'pleasure of the President' cannot be challenged in a court of law. 3. The Governor has no security of tenure; the President can remove them from office at any time. 4. The Constitution has laid down certain grounds on which the President can remove the Governor from office.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

राज्यपाल पदाचा ठरलेला कार्यकाल पाच वर्षे आहे परंतु ते राष्ट्रपतींच्या मर्जीवर पद धारण करतात.

The fixed term of office of the Governor is five years, but they hold office during the pleasure of the President.

'राष्ट्रपतीची मर्जी' बाबत न्यायालयात दाद मागता येत नाही.

The 'pleasure of the President' cannot be challenged in a court of law.

राज्यपालांना पदाची सुरक्षितता नाही त्यांना राष्ट्रपती पदावरून कोणत्याही क्षणी हटवू शकतात.

The Governor has no security of tenure; the President can remove them from office at any time.

राज्यघटनेने काही कारणे सांगितली आहेत ज्यावरून राष्ट्रपती राज्यपालांना पदावरून हटवू शकतात.

The Constitution has laid down certain grounds on which the President can remove the Governor from office.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (४) राज्यघटनेने काही कारणे सांगितली आहेत ज्यावरून राष्ट्रपती राज्यपालांना पदावरून हटवू शकतात.

सविस्तर विश्लेषण:

• पर्याय (४) का चुकीचा आहे?

• भारतीय संविधानात राज्यपालांना पदावरून हटवण्यासाठी कोणतेही कारण किंवा आधार (No grounds for removal) नमूद केलेले नाही.

• अनुच्छेद १५६(१) नुसार राज्यपाल केवळ "राष्ट्रपतींची मर्जी असेपर्यंत" पद धारण करतात; त्यामुळे विधानात "घटनेने कारणे सांगितली आहेत" असे म्हणणे पूर्णपणे चुकीचे आहे.

• इतर विधाने बरोबर आहेत:

• पर्याय (१): कलम १५६(३) नुसार सामान्य कार्यकाळ ५ वर्षे असला तरी कलम १५६(१) नुसार ते राष्ट्रपतींच्या मर्जीवर अवलंबून असते.

• पर्याय (२): राष्ट्रपतींच्या मर्जीनुसार केलेल्या पदच्युतीला न्यायालयात सामान्यतः आव्हान देता येत नाही (बी. पी. सिंघल खटल्यात न्यायालयाने स्पष्ट केले की केवळ दुर्भावना सिद्ध झाल्यासच हस्तक्षेप शक्य आहे).

• पर्याय (३): राज्यपालांना कार्यकाळाची घटनात्मक हमी / सुरक्षितता नसते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• राज्यघटनेत राज्यपालांना पदावरून हटवण्याचे कोणतेही आधार नमूद केलेले नाहीत (कलम १५६(१)).

• राष्ट्रपती त्यांना कोणत्याही वेळी कारणाशिवाय पदावरून दूर करू शकतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) The Constitution has laid down certain grounds on which the President can remove the Governor from office.

Detailed Analysis:

• Why Option (4) is NOT correct:

• The Constitution of India prescribes NO grounds whatsoever for the removal of the Governor by the President.

• Under Article 156(1), the Governor holds office during the pleasure of the President. Stating that the Constitution specifies grounds is completely untrue.

• Other Statements are Correct:

• Option (1): Normal tenure is 5 years, subject to the President's pleasure.

• Option (2): The exercise of the President's pleasure is not normally justifiable (B.P. Singhal case, 2010 noted that political changes alone do not justify removal, but doctrine of pleasure gives wide latitude).

• Option (3): The Governor has no constitutional security of tenure.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• The Constitution mentions no grounds or procedure for the removal of the Governor (Article 156(1)).

• Governor holds office strictly during the pleasure of the President.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) राज्यपाल पदाचा ठरलेला कार्यकाल पाच वर्षे आहे परंतु ते राष्ट्रपतींच्या मर्जीवर पद धारण करतात. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) 'राष्ट्रपतीची मर्जी' बाबत न्यायालयात दाद मागता येत नाही. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) राज्यपालांना पदाची सुरक्षितता नाही त्यांना राष्ट्रपती पदावरून कोणत्याही क्षणी हटवू शकतात. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) राज्यघटनेने काही कारणे सांगितली आहेत ज्यावरून राष्ट्रपती राज्यपालांना पदावरून हटवू शकतात. (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (४) राज्यघटनेने काही कारणे सांगितली आहेत ज्यावरून राष्ट्रपती राज्यपालांना पदावरून हटवू शकतात.**[/gold]

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'राज्यघटनेने काही कारणे सांगितली आहेत ज्यावरून राष्ट्रपती राज्यपालांना पदावरून हटवू शकतात.' हे असून ते 'राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

खालीलपैकी कोणते विधाने बरोबर नाही?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन